بلاگ
نقد و بررسی آلبوم مجاز از هیچکس
برای نوشتن از مجاز اولین کلمهای که به ذهن میآید “بالاخره” است.
بالاخره آلبوم مجاز منتشر شد. از حدود 8 سال پیش از شخص سروش هیچکس و اعضای گروه ملتفت وعدهی انتشار مجاز را میشنیدیم اما خبری نبود. سرانجام فروش آلبوم آغاز شد و قرار شد آلبوم در تاریخ 12 فروردین 1399 (مصادف با روز جمهوری اسلامی) منتشر شود. اما حتی بیرون آمدن آلبوم طبق گفتهی هیچکس اتفاق نیفتاد، یک روز زودتر آلبوم لو رفت و ملتفت مجبور شد آلبوم را در روز 11 فروردین 1399 منتشر کند.
به راستی لقب “پدر رپ فارسی” برای “هیچکس” اغراق نیست. به شخصه به یاد ندارم هنرمندی با وجود سالها کمکاری انقدر در ذهن مردم ماندگار باشد که 8 سال انتظار آلبوم او را بکشند و در تمام این مدت بازار حرفها و گمانه زنی ها در مورد آلبوم به راه باشد. این حرف و حدیثها در روزهای اخیر به اوج خود رسیده بود و هرکس از موضوع آهنگها و همکاری هیچکس با افراد مختلف و وجود دیس ترک در آلبوم حرف میزد. حالا هم که آلبوم به تازگی منتشرشده همه جا صحبت از مجاز است و همه در حال گوش دادن و نظر دادن در مورد آن هستند.
من هم به عنوان کسی که سالهاست از طرفداران پروپاقرص سروش هیچکس بوده و از بیرون آمدن مجاز بسیار هیجان زدهام نظر شخصی خود را درمورد این آلبوم و ترانههایش در این مقاله مینویسم و سعی در معرفی خواننده و آلبومش دارم.
هیچکس
سروش لشکری با نام هنری هیچکس متولد 19 اردیبهشت 1364 در تهران است. او خواننده و ترانهسرا و از بینانگذاران موسیقی هیپ هاپ در ایران و به اصطلاح خودش “رپ کن” است. به او لقب “پدر رپ فارسی” و “پدرخوانده” داده شده.
او تنها فرزند پسر از یک خانواده با 5 فرزند است. پدر او اصالتا همدانی است و خودش در محلهی ونک تهران بزرگ شده. سروش دانشجوی رشتهی مترجمی زبان انگلیسی در دانشگاه گرمسار بوده ولی تحصیل را نیمه کاره رها کرده است. همانطور که خودش میگوید:
من جدولو به نیمکت ترجیح دادم
او کار خود را با بازخوانی ترانههای رپ به نام انگلیسی مثل اشعار 2Pac آغاز کرد که با استقبال چندانی مواجه نشد. اما شهرت هیچکس با انتشار اولین آلبوم او “جنگل آسفالت” آغاز شد. این آلبوم و مشهورترین ترانهی او “اختلاف” باعث تحول کلی در موسیقی هیپهاپ شد به طوری که ترانههای رپ از علاقهمندی قشری خاص به سطح جامعه گسترش پیدا کرد. در آن زمان هیچکس گروه 021 را تاسیس کرده بود و در آن فعالیت داشت پس از آن گروه صامت توسط هیچکس و رضا پیشرو تاسیس شد و شاهد فعالیتهای بسیار قوی و ماندگار از این گروه بودیم. موزیک ویدیوی “تیریپ ما” که در داخل خیابانهای تهران گرفته شد به عنوان اولین موزیک ویدیوی رپ فارسی شناخته میشود. هیچکس با آهنگ “ما یه مشت سربازیم” حتی رسانههای خارجی را متوجه خود کرد و آهنگ “یه روز خوب میاد” شاید با معناترین ترانهی او باشد که پایه گذار سبکهای جدید او شد.
در سال 1388 او در فیلم “کسی از گربههای ایرانی خبر ندارد” نقش خودش را بازی کرد و در آنجا اذعان داشت که رپ فارسی به این شهر و کشور تعلق دارد و هرگز ایران را ترک نخواهد کرد اما با فاصلهی کمی ایران را ترک کرد و ساکن لندن شد. او در آنجا گروه ملتفت را پایهگذاری کرد و آلبوم انجام وظیفه از محصولات همین گروه است که آلبوم موفقی بود. با اینکه امید میرفت با خروج هیچکس از ایران و آزادی عمل بیشتر شاهد فعالیت گسترده تری از او باشیم اما اینگونه نشد. در سالهای اولیه او با انتشار یک آلبوم، چند تک آهنگ بسیار قوی، همکاری با سایر خوانندهها و انتشار ویدیو از خود نوید آیندهای پر کار را میداد اما ناگهان فعالیت او به شدت کاهش یافت و در طی چند سال فقط چند تک آهنگ محدود نه چندان قوی از او منتشر شد.
حضور هیچکس در فیلم “کسی از گربههای ایرانی خبر ندارد” در کنار حامد بهداد
با اینکه پیش از این هم صحبت از مجاز به زبان آمده بود اما او در سال 1392 به طور رسمی اعلام کرد که پس از انتشار چند تک آهنگ آلبوم خودش را منتشر خواهد کرد. اما این اتفاق آنگونه که گفته شده بود نیفتاد.
درست است که هیچکس سالها کمکار بوده و جز چند تک آهنگ محدود چیزی از او شنیده نشده اما علت ماندگاری هیچکس فعالیت قوی او در سالهایی است که موسیقی ایران رو به زوال میرفت. فعالیت هنرمندان در خارج کشور دیگر جذابیتی برای مردم نداشت و به درد وضعیت آنها در داخل کشور نمیخورد و خواندن در داخل ایران هم با هزار محدودیت روبهرو بود. و جوانانی مانند سروش لشکری (هیچکس) و دیگران با فعالیت سخت و مخفیانه سبک موسیقی جدید رپ را در ایران پایه گذاری کردند و با خواندن از مشکلات جامعه و زندگی واقعی در ایران هم بر اجتماع تاثیر گذاشتند و هم راه را برای ورود خوانندگان دیگر از سبکهای مختلف باز کردند.
هیچکس برای خود خط قرمزهایی دارد؛ مثلا در اشعارش از الفاظ رکیک استفاده نمیکند و ترویج اسلحه و مواد ندارد. او از تبلیغ سایتهای شرطبندی توسط دیگر رپرها بسیار انتقاد کرده.
آلبوم مجاز
در سال 1392 هیچکس که فعالیت جدید خود را در خارج از کشور آغاز کرده بود و به دنبال ایجاد سبکی جدید بود در پیامی صوتی ضمن تبریک سال نو خبر از انتشار آلبومی به نام مجاز در آیندهای نزدیک داد. در ابتدا تصمیم بر این بود مجاز یک آلبوم کوتاه (EP) باشد و اصلا صحبت از یک آلبوم خارق العاده و اثری بسیار متفاوت نبود. اما پس از سکوت هیچکس و عدم انتشار آلبوم علاقهمندان بسیار جویای مجاز شدند و حرف و گمان در مورد آلبوم شروع شد و همین باعث شد انتظارها از آلبوم بالا برود. هیچکس هم تصمیم گرفت مجاز را از آنچه که هست پربارتر کند و با انتشار یک آلبوم بلند (LP) اثری ماندگار از خود نشان دهد تا شاید محبوبیت گذشته خود را پررنگ تر سازد.
پیام صوتی “تهران مال کی شد” از هیچکس:
در ابتدا قرار بود مهدیار آقاجانی، حسن، حکمت و سعید دهقان آهنگسازهای مجاز باشند. در نهایت مهدیار کار آهنگسازی کل آلبوم را انجام داد و در برخی ترکها حسن و حکمت با او همکاری کردند. همچنین صحبت از مشارکت خیلی از رپرهای معروف و غیر معروف در این آلبوم به میان آمده بود ولی هیچکس گفته بود که با کسی جز اعضای ملتفت در این آلبوم فیت نخواهد داد. در نهایت فقط اشکان فدایی، علی قاف و ریویل در این آلبوم به همراه هیچکس قسمتهایی را خواندند.
مجاز آلبومی طولانی شامل 16 ترانه است که در طی مدت زمان طولانی (شاید 10 سال) سروده، خوانده و ساخته شده است. در طی این سالها خود خواننده یعنی هیچکس هم از نظر اخلاقی و هم از نظر سبک رپ کردن بسیار تغییر کرده و همچنین شرایط جامعه فراز و نشیب زیادی داشته است اتفاقات بسیاری در طی این سالها رخ داده است. تمام این تغییرات را میتوان در ترک های این آلبوم حس کرد به طوری که بعضی آهنگها کاملا با یکدیگر متفاوت هستند و برای کسانی که کارهای هیچکس را از ابتدا دنبال میکردند هر آهنگ آنها را به یاد یکی از ترانههای هیچکس و طرز تفکر (فاز) او میاندازد.
کاور آلبوم
کاور (جلد) آلبوم برای همه کمی عجیب و ناملموس است. یک پس زمینهی مشکی با طرحی تخیلی و کمی اساطیری. در این طرح یک رشتهی در هم تنیده را میبینیم و آدمکهایی که درون این رشته گرفتارند. اگر خوب دقت کنیم میبینیم که این رشتهها از خود انسانها بیرون آمده است اما نه از همهی آنها. در واقع برداشتی که میتوان کرد این است که این رشته اعمال و افکار انسانهاست و انسان از اعمال پلید خود جهنمی برای خود ایجاد کرده است. و چه کسانی که مسبب این کارها هستند و چه کسانی که گناهی ندارند در آن گرفتار شدهاند. حتی چهارپایانی را میبینیم که گرفتار و در تلاش برای فرار هستند.
دایرههای زردرنگ که در همهجای طرح دیده میشوند سکه و نماد مادیگرایی است و افرادی در این بلبشو همچنان به دنبال سکهها سرگردان اند. حتی شخصی سر خودش را برای پول از دست داده و سرش به همراه سکه میرود.
در بالای تصویر شخصی سر دیگری را گرفته و میخواهد با کارد سر از بدنش جدا کند و طراح میخواسته نشان دهد که انسان چقدر بیرحم است.
غول سفیدی که به شدت چشم را به سمت خود جذب میکند به نظر من نماد قدرت و حاکمیت است. در این وضعیت دیو همچنان در حال دست اندازی و زورگویی است اما خودش هم در این منجلاب گرفتار شده و راه گریزی ندارد.
از طراح این طرح و مفهوم آن اطلاعاتی منتشر نشده است.
رسوا
واسهم از چوبهی دار یه میوه بچین / واسهم از چوبهی دار یه میوه بچین / بیا اینجا و کنارم چند دقیقه بشین /
اگه حافظ واسه دیوانش و مولوی واسه مثنوی و محمد واسه قرآن باید میرفت مجوز میگرفت چی؟ /
بگو دلای سنگ اگه کتیبه میشدن روشون چی مینوشتی؟ /
گفتن رنگ روشن جلب توجه میکنه و جیغ بنفش شد جیغ مشکی /
بیا تو دست تقدیر پینه بشیم / مثل نوح یه کشتی بسازین و هر وقت دیدین ظرفیت تکمیله بگین /
به هرکی هم شنا بلد نیست یه جلیقه بدین / میخوام آبروریزی بکنم، سیل شه /
دکترم بهم گفت «کی حس میکنی که تنهایی؟» / گفتم «وقتی که عیده» /
سفرهی دلمو واسهش باز کردم و دید هی جر میخورم، هی جر میخورم و هی جر / حالش به هم خورد، شکوفه زد /
فهمید هر روز من عیده / دستبند به قلمه، مجرم فکری / نخبهها سلول، کاسب علمی /
تو که ازت بخاری بلند نمیشه، حداقل آتیش حسدو میذاشتی زیر کتری /
واگیردارتر از ایدز انتقام شد / گفتن اعتراف کن / گفتن اعتراف کن / مار پیله کرد، اژدها شد /
من با خودم هم معذبم / به خودم هم شک دارم، مرددم / چرا فحش میدی میگی فحشم ندن؟ /
دایره لغات هرچقدر وسیع باشن، تو یه مربعن / چارچوبا رو تو بشکون / من آدمیام که خیلی وقتا جرات نکرد /
جلو آینه شدم با خودم طرف / آینه شیکست، خورد بتم ترک / من نه یه لاتم، نه یه رهبر /
هیچکدوم این دو تا نیستم / دیندارا منو از خودشون نمیدونن چون اونقدرا هم باخدا نیستم /
کافرا منو از خودشون نمیدونن چون اونقدرا هم بیخدا نیستم / من با شمام و جدا نیستم /
ولی از هیچکدوم شما نیستم / رســــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــوا /
حلاجم، انگشتنما جمع / فکر میکردن من یه پارچه آقام و لبامو دوختن /
میخوام نخنما شم / ساکت نباشم / بیماری و علاجم / با صدام کل شهرو بذارم رو سرم /
کثافت بچکه از تاجم و / میخوام بدونین که آسمون افکار سقف نداره و /
دفترا نمیشن مثل کفترا جلد
به شخصه از این آلبوم انتظار یک Intro بسیار قوی و جالب را داشتم. چون طرح کاور آلبوم کمی عجیب و غریب است و همچنین تکههایی از ترانه ها که پیشتر منتشر شده بود حس عجیبی به من میداد. موسیقی این ترک تقریبا به طرح کاور میخورد و کمی عجیب است، اولین جملهی آلبوم یعنی:
واسم از چوبهی دار یه میوه بچین
هم همین حس را به فرد منتقل میکند و انتظار میرود تا چند ثانیه دیگر یک اثر فوث العاده به گوش برسد؛ اما ادامهی ترانه به هیچ عنوان گیرا نیست. پیش از این آهنگهایی مثل “دستاشو مشت کرده” از هیچکس شنیده شده بود که آهنگ “رسوا” دقیقا از آن سبک پیروی میکند. من نمیتوانم این ترانه را به عنوان یک آهنگ رپ بپذیرم. به لحاظ معنایی تقریبا چیزی از این شعر نمیشود متوجه شد اما به نظر میرسد هیچکس در این ترانه قصد اعتراض به غیر مجاز بودن کارهایش را دارد، چیزی که از عنوان آلبوم کاملا مشخص است. شاید برخی معتقد باشند که شعر بسیار با مفهوم است و ما معنای آن را نمیفهمیم که در جواب باید بگویم ما با یک اثر کلاسیک طرف نیستیم. ما در حال گوش دادن به یک موسیقی رپ به سبک زیرزمینی هستیم که برای قشر عام جامعه سروده میشود و یک رپکن نباید برای خودش شعر بنویسد.
به قول برخی منتقدان، این ترانه (و برخی ترکهای دیگر) فقط یک انشا خوانی از جانب هیچکس بوده. به لحاظ ریتم و موزیک این ترک با ریتم معمول ترانههای رپ هیچ سنخیتی ندارد. شعر کار بسیار ضعیف است و انگار شاعر مجبور شده یک شعر را در زمان اندکی سروده و قافیهها را به هم بچسباند.
من این ترانه را ضعیفترین ترک آلبوم می دانم که باعث شد فکر کنم باید یک ساعت این سبک مزخرف را تحمل کنم. به نظرم اگر این ترک به صورت تکی از یک خوانندهی ناآشنا منتشر میشد کسی آن را لایق گوش دادن نمیدانست.
هیچکس همواره مهریار را به عنوان یک نابغه میدانسته و او را از کشفیات خودش میداند.
تو کجا بودی
تو کجا بودی؟ / وقتی پناهنده کوچهها بودم، مقیم پارک / کسی که از هیچی همهچیو ساخت /
بدون دلیل خاص / بیحساب / هیشکی از خدا نپرسید چرا سیبو کاشت / دیدم میده حال بشینم پاش /
نتیجه داد و برم دنبال تأیید عام، دیگه میشه پاپ / فکر کردن کلهم تو قماره، همیشه طاس و /
دستم نرسید به ماه / قانونو گذاشتم زیر پا / مخروط احتیاط خیابون هم قیف ماس / بستنی نی / همیشه باز /
چشم تیز ما / میبره، نمیره خواب و / تو کجا بودی؟ / وقتی تخم چشمم نیمرو شد رو قیر داغ؟ /
مثل روزنامهای که میکنه همهچیو چاپ / پر قیل و قال / خواستن جلومو بگیرن /
ولی مثل چراغ قرمز بودن تو مسیر تانک / آخر نقشههاشون نقش بر آب شد / تیلیت ما /
تـــصـــمـــیـــم / تـــمـــرکـــز / تـــغـــیـــیـــر / اخـــطـــار / ســـرکـــوب / تـــردیـــد / مـــقـــاومـــت / انـــــفـــــجـــــار /
تو کجا بودی؟ / وقتی رپکن به بازار عرضه میکردم / حالا همه گنده شدن واسه خودشون /
از یادا رفته / که کی بود بالا سر رپ / وقتی بابا ننه، نه، نداشت و / ناراحتت نمیخوام بکنم /
ولیکن رپکنی که دوست داری، تمریناشو با ما کرده / حالا همه خوب شدن و باز ما بده /
تاریخو ببین تا باورت بشه / از اول تا آخرش، همه جا جاپا منه / واسه کارا نقشه داشتم میکشیدم /
رفتم پاسگاه بعدش / گفتم «کیا پایهن؟» / گفتن «ما، ما»! / دیدم چار پا نعله /
باز میگن گذاشتی رفتی عشق و حال جا وعده هه، چار تا بچه / تو کجا بودی؟ /
وقتی کردیم تلفیق / تا نگن از غربی کردیم تقلید / پرچمو همچین زدیم زمین /
گفتن هرچی زدیم پرید / همیشه در حال انجام وظیفهم / میفهمی؟ /
تـــصـــمـــیـــم / تـــمـــرکـــز / تـــغـــیـــیـــر / اخـــطـــار / ســـرکـــوب / تـــردیـــد / مـــقـــاومـــت / انـــــفـــــجـــــار /
تو کجا بودی؟ / وقتی مهدیارو کشف کردم / هشتاد و سه بود / ما رو تهرون آورده بار و /
بوده هار و گرون / دیدهم آغشته آسفالت رو به خون / عوض میشن آدما با دو قرون /
گفتم «بشین پای کار و بدون نابغهای» / گفت «بزن داد و بخون» / اومد آلبوممون /
تقسیم شد موسیقی ایران به قبل و بعدش / شک نکنی دست و پنجه نرم کردن باهامون، کم بیاریم /
ولیکن سربلندش کردیم وقتی کردن سبکو نقدش / تو کجا بودی؟ /
وقتی از خیابونی عکس گرفتن / از همه جا مراجع قانونی صف بستن ضدمون /
کی بود صفر دو یکو نشون داد با دست؟ / هنوز خالکوبیش هست /
اگه این چیزا رو نمیدونی خالتوری پس / الان کجایی؟ / نیستیم تو کانونی گرم /
با همه مشکل داریم / تا نابودی جنگ
بعد از ترک رسوا به کلی از آلبوم ناامید شده بودم اما “تو کجا بودی” واقعا امیدم را زنده کرد. یک آهنگ رپ به معنای واقعی. با اینکه انتظار داشتم مجاز کاملا به سبک جدید هیچکس باشد اما این ترک من را یاد کارهای قدیم هیچکس و دوران جنگل آسفالت و صامت انداخت. تقریبا تنها ترانهی این آلبوم که به مسائل درون رپ و ارتباطش با خوانندههای دیگر پرداخت و هیچکس در این آهنگ برای رپرها خط و نشان کشید و به همه یادآوری کرد که چه مسیر سختی را برای رسیدن به این جایگاه پشت سر گذاشته است. این ترانه من را یاد آهنگهایی مثل “پدرخوانده”، “چرا ازم بدت میاد” و “منم همینطور” میاندازد و به من یادآوری کرد که هیچکس چه رپکن بزرگی است و چه قدرت فوقالعادهای دارد.
هیچکس با یک آهنگ به سبک “خیابانی” در ابتدای آلبوم گویی میخواهد دوباره جایگاه خود را که اندکی متزلزل شده بود به دست بیاورد. او در این ترانه اشاره به رپ کن هایی میکند که زیر دست او تعلیم دیدند و توسط او معرفی شدند.
در بخشی از آهنگ، هیچکس به خالکوبی 021 روی شکم خود اشاره میکند.
کی بود صفر دو یک رو نشون داد با دست؟
هنوز خالکوبیش هست
اگه این چیزا رو نمیدونی خالتوری پس
“خالتور” به شخص یا موسیقی گفته میشود که پوچ و بی معنی و بی ارزش است و فقط جنبهی تجاری دارد (مثل دیس لاو).
قافیه چینی در این کار بسیار صحیح انجام شده هیچکس از فلوی قدیمی خود استفاده کرده است که به خوبی نشان میدهد چقدر در آن سبک پیشرفته و ماهر بوده. این ترانه بر خلاف ترانهی اول که به کلی ناامیدم کرد، انتظارم را از آلبوم بسیار بالا برد و منتظر شنیدن ترکهای معرکه در ادامهی کار بودم.
سخته مسلمون بودن
فکر کن نون ملتو آجر بکنی و واسه ساختن مسجد بری آجر دزدی /
به خودت بیای، ببینی خون همه رو کردی تو شیشه و باهاش دیوارای مسجدو شستی /
باهاش دیوارای مسجدو شستی / مهم نیست اگه اشهدو گفتی /
این کارا حتی خدا رو هم میکنن کفری / فرشتهها هاج و واج، بهت و حیرت /
همه محکوم بهشتیم، تف به غیرت / ما غیر از خودمون خیر از کسی ندیدیم /
دلا مثل هوای دی سرده / هیئت، اشک و نیرنگ / یه بوسه از پیکر /
بتشکنامون بت، بتامون شیخن / امر به معروف، نهی منکر /
امر به معروف، نهی منکر / اونا گفتن دستای خدا رو زمینن /
ما نفهمیدیم کی خدا دستو مشت کرد و / کوبید تو شیکم اونایی که گشنهن /
معلوم نی درد دارن یا توی سجدهن /
سخته مسلمون بودن / سخته، سخته / وقتی تصویرت از اسلام یه اخمه و قلبی که واسه همیشه زخمه /
ســــــــــــــــخــــــــــــــــتــــــــــــــــه مــــــــــــــــســــــــــــــــلـــــــــــــــمـــــــــــــــون بـــــــــــــــودن /
دستای خدا تو جیب مردم / دستای خدا تو جیب مردم / رو میز سرگرد، کوبیده سرد شد /
دستای خدا بنده / دستای خدا بنده / ابروهای حوریا رو ورمیداره که حاجی بخنده؟ /
نه، شرمنده / راستی حدیث جدید بگی چنده؟ / تُنگ بنویس، بخون تَنگه /
یه نقطه ُ شو وردار و بخون ننگه / ج َ نگ بنویس، بخون جنگه / قشنگه؟ آره خیلی قشنگه /
یه نقطهشو وردار و بگو فشنگه / میگه چادریا خزن / د خزن، د خزن، د خزن /
د خزنده، آفتابپرستن / باعث این وضعن / خیلیهام هستن که بیمغزن /
فکر میکنن مشکلا همه وصلن به مذهب / خستهم از پسرفت / بد و بیراه میگم به در و دیوار و /
همه مرگ و میرا یه روز به اسم دموکراسیان و یه روز دین / یه روز ریش، یه روز جین /
کروات، استالین / یه روز شمشیر، یه روز سنگ، موشک، مین / تا انسان هست ظلم هم هست /
تا انسان هست ظلم هم هست / جملهم تلخ / همه چی سر جاشه، هم تاج، هم تخت /
ایران خشک، خاورمیانه هم زخم / سوری شیمیایی شد، ما بدبخت
ترک “سخته مسلمون بودن” به نظر میآید حرفهای جدی برای گفتن دارد. یک ترانه با سبک جدید هیچکس که اندکی حرف سیاسی میزند اما صحبت اصلی آن با متدینین و حکومت دینی است. هیچکس در طی سالهای خوانندگی عقاید مختلفی و متضادی در ترانههایش از خود بروز داده. در بعضی ترانههایش از حجاب دفاع کرده و در برخی دیگر نظر منفی نسبت به حجاب داشته است. به درستی مشخص نیست او تا چه حد با اسلام موافق است اما چیزی که از این آهنگ برمیآید او با روندی که مسلمانان و متدینین در حال حاضر در کشور ایران طی میکنند موافق نیست و ابراز میکند که ظلمهایی در پوشش دین در حال انجام است و از ریاکاری برخی مذهبیون مینالد.
سبک کار به آهنگ “رسوا” از همین آلبوم و “دستاشو مشت کرده” شباهت دارد. فلوی این کار چندان قوی و مورد پسند من نیست اما قواعد شعری در آن به خوبی رعایت شده و قافیهها خیلی خوب با هم جور شدهاند. افتادن ریتم در بخشهایی از آهنگ میتواند برای برخی جذاب باشد.
قاضی منو دوست داشت
قاضی منو دوست داشت / گفت چرا اینجایی؟ / گفتم این که شکایت اولم نی /
از کجا بگم که خدا رو خوش بیاد؟ / اوراقو گم کردین یا دزد اوراقو برد؟ / بز اوراقو خورد؟ /
بگذریم / نوجوون که بودم بهم گفتن «یا درس بخون یا که برو دنبال جفت» /
راستی چرا به حجاب گیر میدین جای اینکه برین دنبال دزد؟ /
جامعه کثیفه، ولی نمیشه زغالو شست / صیغه چه صیغهایه؟ /
گوشتش حلاله بدی گرازو غسل؟ / کاش میشد مثل گربهها اولادو خورد /
آخه از جنین کردیم جوبا رو پر / خیلیا تقویم نمیخوان دیگه /
روزا رو مخن و مخا تو شرت / دیگه حتی رحم ندارن به سوراخ قفل /
قاضی منو دوست داشت / گفت «چی شد؟ تعریف کن» / گفتم صبر کن /
شاهد ندارم / نصف دنیا مجرمن و نصف دیگه شریکجرم / نظام سرمایهداری هم رحم نداره /
«خوشگل باش، خوشگل باش» / اعتمادبهنفس کم باعث آرایش غلیظ شد /
هی میگن «کوشی پس؟ دیر شد» / آدم سیبو نچید / از حوا فریب خورد /
یکی حرف میزنه تو فقط تایید کن / اعتراض عجیب شد / گفتن سلیطهم /
دریدهم / از وقتی متولد شدم جریمهم / ورودم ممنوع، اکیدا / هیچ جای دنیا عدالتو ندیدم /
قیمت دارم، مهریه هزینهم / یه جنسم، منو خریدهن /
قاضی منو دوست داشت / گفت «بیزحمت درو ببند» و / بستم، گفتم منو بفهم /
همه رو بگم؟ / دست بزن داره همسرم / نمیدونم شبو کجا برم /
اگه نخوام باهاش بخوابم درا رو قفل میکنه / دستاشو برام مشت میکنه /
جناب قاضی، شوهرم بهم تجاوز میکنه / بخوابه کاشکی / یه راه باریک /
خودمو به کوچهی علیچپ زدم و حتی اونجا هم یکی توی تاکسی پامو مالید /
فشار فامیل / دوباره آشتی / یه بردهی جنسی که میاره چایی / استقلال مالی هم ندارم /
حالا حکمش اعدامه یا چی؟ / قاضی گفت بده شلوارو پایین / قاضی منو دوست داشت
یک ترانهی آرام و نسبتا غمگین و عجیب. در این ترانه خبری از ضربهای رپی و بیت نیست و همه چیز خیلی آرام پیش میرود. موضوع آن اجتماعی و اعتراضی است. در این ترانه هیچکس نقش یک زن ستمدیده را بازی میکند که از تمام ظلمهایی که به او شده به دادگاه پناه میبرد اما حتی قاضی هم خود او را مقصر می داند.
فضای آهنگ به گونه ایست که انگار هیچکس میخواهد حرف دلش را بزند. از هوس رانیها و سقط جنین تا نظام سرمایه داری و آرایش غلیظ که در جامعه باب شده مینالد. شاید به عقیدهی بعضی ها این شعر کمی جنبهی فمنیستی داشته باشد و دنیای زنان در ایران آنقدرها هم تاریک نیست اما هیچکس همیشه مدافع حقوق زنان بوده و بعید نبود که یکی از ترک ها را به این کار اختصاص دهد.
در این مدت کم که از انتشار آلبوم میگذرد از خیلی ها شنیدم که “قاضی منو دوست داشت” ترک مورد علاقهی آنهاست. شعر تقریبا بی نقص بود و مفهوم بسیار زیبا و حرفهای زیادی برای گفتن داشت. رسالت رپ در ابتدا اعتراض و زدن حرف های مردم بود که تا حد زیادی امروزه از آن فاصله گرفتهایم اما هیچکس به عنوان یک رپر اصیل این کار را به خوبی در این آلبوم به اجرا درآورد.
من کیَم؟
قطرهای از باده من کیام؟ های آسمان / این جهان زندان و ما زندانیان / حفره کن زندان و خود را وا رهان / آدمی مخفیست در زیر زبان /
این زبان پرده است بر درگاه جان /
من کیام؟ / اونی که بمبه، گنده / همه خوردهن، اون عمده / تیز و تنده / نباشه هم مهم نی / چون بلند میشه دود از کنده /
خیلیا همه زندگیشون دور من میچرخه / شیرینی، خورشید، حج عمره / بدخواها مورمور میشه پوستشون با یه جمله / پوستشون مثل پوست مرغه /
منو میبینن و قد قد میکنن / قدتر از زبون مرغام، حاجیت انقدر غده / هرکی رو باهام مقایسه کنی مثل ماهی تو تنگه /
حاجیت مثل کوسه تو عمقه / لقمه میکنه هر کی رو که کلهش بده بو قرمه / میذارم طعمه / خیلیا توی دامن، تو چی؟ /
این یه هشدار دیگهس / خیلیا میخوان عین من باشن / فکر میکنن الفبام / سر کار میمونن / از ترس سفید میکنن و
میشن همه زال / جیم میشن / تا میشن و من سر پام / خیلی سادهن / اصلاًمن تو چشم کسی که رپ گوش نمیده کیام؟ /
اصلاًفرق نمیکنه زندهم یا مرده / یه آدم معمولی که فکر میکنه برده / ولی حقش رو نظام خورده / جزئی از کل / یه موش آزمایشگاهی /
تند میرم، تند / ولی درجا میزنم / به مغزم میزنن از طریق مجری دستبرد / کانالو عوض کن / اگه دنبال فسفری این یکی ماهی نداره /
وقتی به جز طناب دار، هیچ چارهای جانی نداره / هیچ دادگاهی قاضی نداره / منم یه قربانی که پارتی نداره /
شادی نداره، حالی نداره / هیچ فرقی با آدمای عادی نداره / باید هل بدی این ماشین باطری نداره / یه پیکان فرقی با آر دی نداره /
من کیام؟ / یه جونوری که با طبیعت قهره / پر جمعیته شهرش / واسه زمینم زهره و / کرده جو رو شدیداً گرمش /
آرزوی حیوونا اینه، بشر منقرض بشه تقریباً نسلش / من کیام؟ / یه تیکه گوشت، با دو تا گوش / که به هیشکی نمیده گوش /
جرم / یه کلهی پوک نداره / توش هست یه ذره هوش / بوش در میاد وقتی میمیره و / بعدش هم میزنه کرم / میگی بپوش؟ /
جوش نزن، که نه مردم، نه زن / انسان نه، انرژی / این بدنه زندانم، زپرتی / رو کرهای که پر نکتهس / جلو چشما گندهس /
ولی جلو خورشید نقطهس / کوچیک و پست / یهکم از کهکشان دور شی عمراًببینیش / ئه، خورشید چی شد پس؟ / ریز دیدیش، نه؟ /
از این دنیا برم دیگه برنمیگردم / دوطرفه نیست بلیطم / هرچی پیش میریم عمیقتر میشه / آره، خیلی پیچیدهاس /
من کیام که تو یه لحظه همهچی هستم، ولی هیچی نیستم؟ / هیچکس /
مــن کــیام؟ / یــه دیــوونــه / کــه هــیــچــی نــمــیدونــه / مــن کــیام؟ / یــه دیــوونــه / کــه هــنــوزهــیــچــی نــمــیدونــه /
فدائیام، گلادیاتور ادبیات / کارا میآد / میشنوه تهران میگه «ایول» / سنگینتره شعرا از ترافیک همت / در و دیوارا با گرافیتی زندهن /
خیابونا لفظامو حفظن / قافیه شماره سریال، تپل / دوتادوتا میکشم، بهم میگن ژنرال دوگل / دعا، شعار حالیم نی / من کیام؟ /
مگه میخوای فامیل شی؟ / جوونم، ولی پیر کار / دنیا، توپ زیر پام / میرم جلو سینهچاک / با دید باز، بینقاب / من کیام؟ /
اونی که هر قانونی میدید لقد میکرد / همیشه بود توی اقلیت / نه یه شاعر جیرهخوار / نه که نبود حرف زور / ما نرفتیم زیر بار /
ترجیح میدم یه گرگ وحشی باشم تا یه شیر رام / یاور همیشه مومن، نه رفیق نیمهراه / دیوونهای که بستنش ولی میشکنه شیشه باز /
با همهی پنجرهها بیحساب، نیمهجان / یه مریض مغزی، دهه شصتی / درگیرم با تقویم شمسی / بیسرزمین، رو نقطهی صفر مرزی /
یعنی کلاًمهم نی من کیام / من کیام؟ حالا هرکی / واسه جامعه یه تهدید / از عوامل غربی / یه کلهسیاه، از توابع شرقی /
حاصل خرد جمعی / خوشمرام مثل تختی / بددهنتر از علی پروین / ولی فنی / ما از کانون سرخ تربیت، اصلاحشده با تیغ تبعیض /
بوی باروتیم، میآیم از لول گرمی / محصول جنگیم / لای ارزونیام/خوب بگردی توی حراجیا / یه ایزدی تو ویترین وهابیا /
منجیلم، با همهی اهالیاش / صدای به زنجیر / یعنی وقتی که جوهر روی شمشیر، / داره پاک میشه با دستمال تشویق / هنر، ابزار ترویج /
آش یخ همراه احکام کشکی / من کیام؟ یه بندهم، شرمندهم / یادم رفته لبخندم / دستبهتخمم هر موقع میاد عزرائیل سروقتم /
تو زبالهدون تاریخ، تاریک میشه قلبم / خون میزنه از چشام بیرون / محتاج یه کاسه جون / بین فقیر و غنی قبرم کوتاهی حافظهی عموم /
من نقصم، نقص عامل سقوط / ببین، نسل من یه باکرهی فاحشهس، واستاده تو روت /
مــن کــیام؟ / یــه دیــوونــه / کــه هــیــچــی نــمــیدونــه / مــن کــیام؟ / یــه دیــوونــه / کــه هــنــوزهــیــچــی نــمــیدونــه /
هم ناطق و خاموشم / هم لوح خموشانم / هم خونم و هم شیرم / هم طفلم و هم پیرم / کیستم من؟ کیستم من؟ چیستم من؟
در این آهنگ هیچکس با اشکان فدایی همکاری میکند. این آهنگ قرار بود قبل تر و به صورت مجزا توسط این دو خواننده منتشر شود و پاسخی باشد به توهینهایی که به تیم ملتفت انجام شده است اما در نهایت شاهد این ترک در آلبوم مجاز بودیم. ترانه آن طور که انتظار میرفت چندان هم هدف گیری به سمت شخص خاص و دفاع از ملتفت را نداشت. هیچکس قبلا سابقهی آهنگهایی مثل “اون منم”، “ما یه مشت سربازیم”، “ما از اوناشیم” و “هیچکس و ریویل” را داشته که در آن بدون دلیل خاصی به تعریف و توصیف خود میپردازد. این آهنگ هم حال و هوایی مانند آهنگهای ذکر شده دارد و برخلاف ترک “تو کجا بودی” که قصد بزرگ کردن خود در مقابل رپرهای دیگر را دارد، در ترک “من کیم” هیچکس و فدایی هر دو فقط به تعریف از خود میپردازند.
خیلی از رپرهای دیگر فدایی را لایق همکاری با هیچکس نمیدانند اما هیچکس همواره از او حمایت کرده
سبک این آهنگ مختص ملتفت است. این سبکی که است که همراه با پیدایش ملتفت متولد شد و برای مدتی هیچکس آن را حفظ کرد اما در آهنگهای جدیدتر دیگر خبری از آن نبود. در ترک دیگری که هیچکس و فدایی در آن همکاری داشتند “چی شنیدی” از همین سبک استفاده شده و شباهت احساس میشود. ترکهای دیگری با این سبک از طرف هیچکس ساخته شده است مانند “عاشقم” و “من اگه تو نباشی” که ریتم آرام تری دارند اما پایهی شعری این ترانه ها با ترک “من کیم” تقریبا یکی است و اگر این شعرها را با ریتمهای هماهنگ بخوانیم متوجه شباهت آنها خواهیم شد.
فدایی هم که آنقدر رپکن قدرتمندی نیست و تقریبا در همهی آهنگهایش از یک فلوی ثابت استفاده میکند.
چرا نمیمیری
چرا نمیمیری؟ / انتهای جادهس / شام آخر / قدر زنده رو ندونن، مردن عاقلانهس /
همهش اشک میریزن و حلوا تو لپه / خدا بیامرزه / نذری گرفتن و بردن خونه /
هنرمند مردهش خوبه / میشه آدم از جسد تشکر کنه؟ / لباساتو بریز دور، کفن مد شده /
چرا نمیمیری؟ / شاید معروف شی / استعداد داری؟ / زنده بمونی شاید حروم شی / خوک /
مرده گاو پیشونیسفیده / اینجوری نمیشه / بخوای رو بدن دیده بشی باید کبود شی /
بخوای باهات عکس بندازن باید معلول شی / میتونی روشن مثل زغال تنور شی /
ولی باید بسوزی و تموم شی / چرا نمیمیری؟ /
مــــــرگ هــــــمــــــیــــــشــــــه بــــــاهــــــاتــــــه / پــــــشــــــت اون خــــــنــــــدههــــــاتــــــه /
چرا نمیمیری؟ / نکیر و منکر / شهید مرتد / برعکس تبعیض دولت /
مرگ با هیشکی تعارف نداره و میاد / از غریزه رکتر / غریبه مردن ترسناکه /
ولی خیلیا گریه میکنن چونکه تحت تاثیر روضهن /
هیشکی نه دنبال علته، نه دلیل محکم /
یکی با دوربین آسمونو دید و گفت به خدا «دونههای تسبیحت چه گندهن» /
شاعرانهس / اونکه زندهس میمیره / مرده جاودانهس / پس چرا نمیمیری؟ /
همه قصه دوست دارن / حوادث نصف روزنامهس / مینا رو تو جبهه دوست دارن /
فکر کردی تو رو زنده دوست دارن؟ / عکستو روی حجله دوست دارن / چرا نمیمیری؟ /
مــــــرگ هــــــمــــــیــــــشــــــه بــــــاهــــــاتــــــه / پــــــشــــــت اون خــــــنــــــدههــــــاتــــــه /
چرا نمیمیری؟ / میگن خوبا زود میرن / محبوب میشن /
یعنی بدا دیر میرن؟ / یا همون خوباان که منفور میشن /
فکر میکنن محصول میدن جنازهها که میکارنت / یهو دیدی میآن زیارتت /
شاید مردهپرستیم چونکه فکر میکنیم زندهها مغرور میشن / همه خودخواهن /
ناراحت اینکه از دیدنت محروم میشن / چرا نمیمیری؟ /
یه روز کینهها جلوی مردم کوه میشن / فرهادو دیدن داشت جای کوه گور میکند /
فرهاد گورکن / بالاخره یه تونل پیدا میشه همه توش میرن /
خوشحال شدن، تهش نور دیدن / خوشحال شدن، تهش نور دیدن /
ولی چراغ قطاری بود که داشت با سرعت عبور میکرد / چرا نمیمیری؟
هیچکس موضوع جالبی را برای این آهنگ انتخاب کرده است. با اینکه رپ فارس هنوز آنقدر پیر نشده که عضوی از اعضای خود را از دست بدهد و اسطوره سازی در این سبک موسیقی هم آغاز بشود اما هیچکس در این ترانه اعتراض خود را نسبت به مرده پرستی انسانها (به ویژه ایرانیان) و اسطوره ساختن از هنرمندان و انسانهای از میان رفته ابراز میکند. شاید هیچکس واقعا احساس پیری میکند و حس میکند کسی ارزش واقعی او را نمیداند و تنها پس از مرگ مردم قدر او را خواهند دانست این درحالی است که همین الآن هم از شهرت و محبوبیت بالایی برخوردار است.
کورس این آهنگ توسط یه خانم اجرا شده که گفته میشود ساکن تهران است و احتمالا نامش هنوز مشخص نیست.
موزیک “چرا نمیمیری” توسط مهدیار آقاجانی و حکمت ساخته شده است.
شعر این آهنگ هم تقریبا بی نقص است و طرز ادای کلمات حالت اعتراضی و شیوهی معمول هیچکس در گذشته است. آهنگ کمی شما را به فکر فرو میبرد.
از آشناییتون خوشحالم
مامان اینا شایعه ُ س / الکل واسه جنین بد نی / سیگار دود کن / تا حالا سست شدی؟ / بند ناف آویزون، طناب دارم / بذا بگن بچه مرد و نیست /
من و فکر خودکشی / داستان مال طرفای سال شصت و چاره / مامان خواستم دلتو بشکونم / با شیشهخوردههاش بزنم رگ دستو پاره بکنم /
به بابا گفتی بچه لگد زد دوباره / آخه شنیدم آه و ناله / عجز و لابه / بعضیا ضعیف بودن و بعضیاشون واضح / حتی اختراع بشر هاج و واج از کار خالق /
سواستفاده / میله صاف و ساده / زنجیرای نو به فکر زنجیرای پاره / از بوی گند لاشه، تفنگ بالا میآره / «کی ما رو ساخته؟» / گفتن «اعتراض گناهه» /
گفت «یه شعار ساده، زندهباد زباله» / خسته شدم / خسته شدم / ولی صدای موج رو شنیدم که گفت / «ماهیهای آزاد جمع شدن پشت سد جوهر» /
همین شد که من با مشت گرهکرده متولد شدم /
من فکر میکنم اشتباه میکنی. کدوم آدم عاقلی این کارو میکنه؟ / آخه جالبه، گفت «بچهتون برا نوزدهم به دنیا میآد.» گفتم « از کی تا حالا
مردا پیشبینی میکنن برای خانوما؟،» اصلاًعصبانی شده بودم! / انقدر دلگنده هستش… / ما هم میگیم ولی خودش باید ببینه. / چمدونتو بستی؟ /
هر دو نفری که بچهدار میشن مادر و پدر نیستن / ولی شما لایق این القابین و بیشتر / مامان پیشتر، من این قصدو نداشتم بهتون بیاحترامی بکنم /
به هیچ وجه / عصبانی بودم، یهکم خودمونی شدم / از دست شما نه / از دست دنیا که هیچوقت به کامم شیرین نبود / الکل از شیشهش میخوردم من /
گیج شم و تلخی دنیا رو بگیره / راستی الان چند ساله الکلی نیستم / یه بچه سربهزیر / حرف نمیزدم و فکر میکردم بیشتر / به خیلی چیزا /
مثلاًبه ریش یا ریشهس؟ / سیب به درخت سیب وصله؟ / یا درخت سیب به سیب وصل؟ / دیدین شب به جای درس، غرق تو ریتمم / هیوده هیجده سالم بیشتر نبود و پیشرفت، /
باعث شد دستبهجیب شم / جدولو به نیمکت ترجیح دادم و این وضع دشمنایی ساخت واسهم / چاقوی تیز دست گرفتم و تیم جمع میکردم /
من با لاشخورا صلح کردم و با شیر جنگ / پلیس دستگیرم میکرد و بعضیوقتا صبح تا پنجونیم، شیش چرخ میزدیم / جام خالی، غذای رو میز سرد /
سروش کجاس؟ سروش دیر کرد / شاید همین چیزها شما رو پیر کرد / میخوام برم باز وایستم تو صف نون / من نگهش دارم، شما برین بالا نردبون /
یادتونه جمعمون جمع بود پنجشنبهشبا، صبحمیریختیم سرتون؟ / بابا هنوزم جلوتون پهلوونپنبهم / از دور میبوسمتون /
مامـور دور و ور خونـهی مـا، تـا دلـت بخـواد. مادرش ناراحت، نگران… سـخته برای مادر. / سـینجینا که شـروع شـد و پروندهی سروشـو اوردن. /
خـود قاضیـه بـه سـروش میگفـت «مـن خـودم از صدات و اینا خوشـم میآد. بیا برو مداحی، مداحی بخون.» سـروش چـی بگه دیگه؟ /
یکی نیست پی سجده، یکی رو به قبلهس / شما گفتین و من دیر گرفتم / عقاید مختلف زیر یه سقف / رابطهتون میده بهم درس و میده بهم درس /
یادتون همیشه زندهس / بابات مسافرته، درگیره پدر / همیشه یه شهر / گفتین تو کار بزرگترا دخالت نکنم و منم وامیستادم خیره به در / هنوز کنجکاوم /
سیواندی سالمه و هنوز خردسالم / سر غذا گفتین خیلیان که محتاجن / وجدانم بیدار شد، نخوابید/ راهم رو پیدا کردم / سیاه شد، نتابید خورشید /
ماه شبا تیر و تار و / پیمان بستم، خشک نشه خودکارم / هنوز هم هیچی نمیمونه ته بشقابم / از آشناییتون خوشحالم /
تـو ایـران آشـنا داشـته باشـی، راحتـی. / دنیاییـه… / مـا از دیـدن شـماها کـه سـیر نمیشـیم، انشـالا سـلامت باشـین تـا جلسـهی بعـد
یک آهنگ آرام و نسبتا غمگین دیگر از هیچکس. هیچکس این ترانه را برای پدر و مادر خود ساخته است و مخاطب آهنگ دقیقا این دو نفر هستند. در این آهنگ او بیان میکند که ماجرای رپ خواندنش چقدر خانوادهاش را آزار داده و کمی از ناراحت کردن آنها در گذشته متاسف است اما از مسیری که طی کرده ابراز پشیمانی نمیکند. او یک بار در آهنگ “من وایسادم” به ماجرای مخالفت مادرش با خواندن رپ اشاره کرده و می گوید:
مادرم میگفت از خوندنت عاصیم
گفتم من پدر رپ فارسیم
یه روز میاد که میرسه آوازم به گوشت
ببین پسر من همیشه آمادم یه گوشه
اما در هیچیک از مصاحبه هایش توضیح خاصی در مورد خانوادهاش نداده بود.
این کار به ترک “قاضی منو دوست داشت” شباهت دارد. موسیقی “از آشناییتون خوشحالم ” نیز ساده و بدون ضرب و بیت است و فضای احساسی و نوستالژیکی را ایجاد میکند. شعر و فلو نیز همانطور که در مورد “قاضی منو دوست داشت” گفتم به سبک جدید هیچکس که در ملتفت به وجود آمد میخورد.
استفاده از صدای پدر و مادر خواننده در این ترک و صحبت هایی که گفته میشود برای خیلیها جذاب بوده و باعث شده علاقهمندان از گذشتهی سروش اطلاعات بیشتری پیدا کنند.
خلافکارای اصلی
خلافکارای اصلی / قیافههای نادخ ندارن / وقت واسه خالیکردن دخل ندارن /
تخته خیالشون و دوران سخت ندارن / رو صورت زخم ندارن /
اگه پاره میشیم، چون درست یه نخ ندادهن / بسه، بسه / ساکت پره / عرصه تنگه /
وا کن دهنو / راس هر اداره هست یه قاتل، دزد / وقت بحثه، تازه جرم /
سنگین میشه وقتی میری تو لباس فرم / خلافکارای اصلی /
نه شیشجیب پاشونه، نه سر کوچهن / بیسیم باشونه و دم خونهن / تو شبکه پوزخند میزنن /
همه اراذل جلوشون هلههولهن / اینه نقشهشون تو بند بندازن / برش داری؟ / زیر سیبیلی ردی /
منابع فساد آشکارن / هنوز دنبال خونه تیمی میگردی / بگو /
خــلافــکــارا مــیگــیــرن حــقــوق / از جــیــب مــن و تــو مــیریــزه پــول، پــول، /
واســــــــــه قــــــــبــــــــضــــــــــه / بــــــــــده قــــــــدرتــــــــــو دســــــــــت مــــــــــردم /
اگه خودت قانون بذاری آسونه خلاف / رسانه همهچیو میکنه آسوده برات /
مخالفا ذهناشون شده آلوده، بدان / دیگه قمه نمیخواد، نه، باتومه جواب /
تسلط رو مردم سخته و هر ترسی یه فرصت / تلقین جرات / مشکلاتو میندازن تقصیر دشمن /
راه باز نمیشه با تکذیب بنبست / مسیر زندگی مینگذاری شده / پر فراز و نشیبه راه /
انسانیتو از بقیه میگیرن، راحت بذاری رو غریبه پا / بههلاکترسیدهی دشمن، شهید ما /
اونکه خوابه نمیفهمه بلند بناله / اونکه داره میبینه هم عمراًبخوابه /
قانونی یا غیرش، قدرت ملاکه / اونکه گندهس، تو گردن نوچهش پلاکه / بگو /
خــلافــکــارا مــیگــیــرن حــقــوق / از جــیــب مــن و تــو مــیریــزه پــول، پــول، /
واســــــــــه قــــــــبــــــــضــــــــــه / بــــــــــده قــــــــدرتــــــــــو دســــــــــت مــــــــــردم /
دارن درجه با گارد / نمیکنن تلکه با کارد / دفتره جا پارک / سر از کتابات درمیارن /
تاریخو میدزده درنده با تانک / جیب تو رو میخواد چیکار؟ / طرفه با بانک /
خیلیوقتا گرگا میشن / جنگ شروع شه بعضی شرکتا خوشحال میشن /
بالا میره سهام، ساخته میشن بمبا بیشتر / مهم نی چند نفر قربانی شن / بالا میرن برجا بیشتر /
این خلافکارا هستن اختلاسو بلد / به درک که اقتصاده فلج / دستبهعصا راه نمیرن /
انتظار فرج ندارن / فقط عام کلافهن / تبهکار راه میره بیقید وثیقه / اونا که گشنهن،
آویزون داران، برادر عین غریبه / یا اینکه میرن زیر تانک، حسین فهمیده
“خلافکارای اصلی” تنها آهنگ تکراری این آلبوم است که سالها پیش بخشهایی از آن توسط هیچکس در ویدیوها اجرا شده بود و بعد از مدتی خود آهنگ منتشر شد. گرچه گفته میشود آهنگ لو رفته و انتشار آن در آن زمان به خواست گروه ملتفت نبوده. این آهنگ کمی طعنهدار است ولی کاملا مشخص است خطاب به چه افرادی گفته شده. کسانی که از دین ابزاری درست کردهاند و با ریاکاری در حال ظلم و فساد در جامعه هستند. موضوع این ترک کاملا اجتماعی و سیاسی است و با لحن کاملا اعتراضی خوانده شده است.
سبک این آهنگ هم مانند ترک “تو کجا بودی” به ترانههای قدیمیتر هیچکس شباهت دارد و از همان فلو استفاده شده که بسیار مورد علاقه من است. صدای آژیر پلیس کمی مرا یاد آهنگ “بازم کلان” انداخت که البته ارتباطی خاصی با این آهنگ ندارد.
در ساخت بیت و آهنگ “خلافکارای اصلی”، حکمت با مهدیار همکاری داشته است.
متن کار آنقدر قوی است که تعجب میکنم چطور این رپکن باهوش ترکهای ضعیف تر را در آلبوم خود جا داده است.
شبیه گرگا
ولی حتی فکر نمیکنم لات باشه گرگ / مقابله به مثله / یه حسه / مشترک بین کرگدن و خرسه / از طبیعت یه ارثه /
وقتی حقوق بشره قصه / عدالت یه ژسته / طلسمه / حرصت درمیاد و لباسو جر میدی و اسلحهته جسمت / حالا باز تهمت بزن، بگو اینا لات و رذلن /
نگاشون کن، نامنظم / میشه از ظاهر فازو حدس زد؟ / نکنه فکر میکنی اونایی که تنگ میپوشن یا مانتو هرزهن؟ / هر زن؟ /
اونایی که عینک دارن مغزن؟ / کسایی که سنگ دستشونه حتماًاز نوار غزهن؟ / من همینم که هستم / نمیخوره نصیحت به دردم /
لوتیام، عقیدهم یه لبخند / بقیه رو نبینم بترسن / مودبم و دور و برم حواسم به همه هست / زیاده محبتم / ولی با خودم بدم و / بعضیوقتا رد میدم موقتاً/
که میشه نتیجهش یه دستبند / از مرگ نمیترسم / کنجکاوم که بعدش چی میشه /
اصلاً از کسی نمیترسم که خون از زخمش میچیکه / از من، از من میترسم / از آه مادری که اشکش میریزه /
من از من میترسم / دنبال بهونه واسهی بخشش میگردم / ای کاش کوتاه بیاد / اون هیولایی که تومه رو بیدار نکنه /
که از خدا میخوام هیچوقت قیام نکنه / اگه قیام کنه / خون میپاچه رو در و دیوار و / مردم میآن و از نو دیدارو /
با قیافهی جدید اون تازه میکنن / منو زمین بکوبن، باز نمیبرم / دستام دیگه مال من نیستن / مثل ابر بالاسرشم / خون میباره /
حاجیت از جون میذاره / یارو بخواد بگه «از تو نمیترسم» / از ترس لکنت میگیره و میگه «ات، ات، ات»… /
انگار یزید زنده شده هیئت دیده / ایول دیگه؟ / میگه گندهس و پای کلکل / ولیکن به هیکل نی که /
به اونجاها نمیرسه ولی یکیو میشناسم واسه کلیهت قیمت میده /
دلا شـدن شـبی قفـلا / دونههـای بـرف شـبی قرصـا / کـراک میریزه شـبی نقـلا / کارای خیرم شـبی جرما /
مامورا شـدن شـبی دزدا / مامورا شـدن شـبی دزدا / دیدیم هیچی سـر جاش نی / اجباراً شـدیم شـبی گرگا /
دنیا اومدی با صدای جیغ ننهت / میخوای از دنیا بری با صدای جیغ ننهت؟ / هوایی نشو / من بالش نی زیر سرم / پس پرواز کیلو چنده؟ /
پاش بیافته از پرای کلاغم تیرهترم / میخوای روزگارت بشه تیرهتر از موهای زیر بغل؟ / یعنی جونت بستهبه تیغه فقط / کدومو دوس داری؟ /
تیغ قمهم یا تیر گرمم؟ / بالاخواه میفرستن، انگار خودشون زیرسپرن / شیرپسرم، فلکهتو میبندم با شیشتا سمند / هه، نه /
لات نیستم، بگو بهم کارآفرین / کار میدم، بگو به کار آفرین / کارا همه چاقه، بقیه دنبال قرص لاغری /
تو هم عرق ریختی واسه کار، ولی تو پیک / تو هم شاخ میشی گهگدار، ولی تو بیت / هر وقت میگن کی لاته؟ /
عین گاو میگه «ما» / هر وقت میگن چی لاته؟ / عین دادگاه میگه «دار، طناب» / عقدهایه چون شبا تنهاس /
میبینه داف، میگه درآر برام / خیس میکنه با اینکه نزده به طناب / هه، یکی هم مثل تو / نفهمیدیم، مرد عملی یا مرد عملی؟ /
مرتیکه عوضی، فکر کردی چون مردی، پس دسته تبری؟ / دلو خوش نکن به تیزی / سوزن هم با همه تیزیش نخ میره توش /
تو که پونز هم نیستی / فقط روی زن میخی / به خیالتم خیلی باغیرتی / میخوای راه بهش ندی / رامش نشی /
تو از هر چی کپکه فاسدتری / از شهردار شهر نو جاکشتری / منم حقمه قدرت دستمه / تو بودی میگفتی «فرصت نده» /
«بپا فاز مثبت نشه» / گربه نره / فکر میکنه خوش فکره / ولی بزدله، مضحکه / بهخیالش فحش بده خوشگله / ولی مشکلش رشدشه /
عقلشه، قلبشه / همهش ترس، ترس / از اینکه صداقت لوش بده / تو اگه جا من بودی میشدی هیتلر / سر دشمنات میکردی کیسه /
یکی رو دولا میکردی، یکی سه / همه رو رنگ، انگار گروه «کیسه» / فکر کن / چه من باشم، چه تو /
همیشه یکیدیگه هست خب / که ازت لاتتره، قاطتره / میگه «تن باسنت دامنه» / به خودت بگی «طرف با منه» /
فقط میزنی به مشکلت دامن / ده، فکر کن / اونم یکی مثل تو، آدمه / ولی قلبش آهنه / تنها راهحلش، عقل و نقض باوره
این ترک به ترکهای مرسوم رپ شباهت بیشتری دارد و میتوان آن را یک کار معمول دانست. در ابتدا و انتهای آهنگ صداهایی از فضای جنگ و آشوب شنیده میشود که احتمالا متعلق به جنگ ایران و عراق است و فضای خوبی را در آهنگ ایجاد میکند. در ابتدای ترانه هیچکس به استفهمام انکاری میپرسد:
شهیدا لات بودن ؟!!
انگار میخواهد تاکید کند که شهدا لاتهای واقعی بودند نه کسانی که ادعای آن را دارند. به شخصه موضوع اصلی آهنگ را نتوانستم بفهمم اما برداشتم از ورس هیچکس این است که او از رفتار بد انسانها نسبت به یکدیگر شکایت میکند و از اینکه همه مثل گرگ در حال کشتن و خوردن یکدیگر هستند. در بخشی از ورس هم هیچکس به تعریف از خود میپردازد.
در این آهنگ علی قاف هم حضور دارد. قاف و هیچکس از از دوستان بسیار قدیمی هستند و قاف در تمام گروهها همراه هیچکس بوده و با هم کار کرده اند. هیچکس در آهنگ “بکس سروش” در مورد قاف گفته بود:
تهرانو دوست دارم همونطور که در و دافو
به کمرم میبندم من همیشه قافو
من ساکت میمونم تا بشم عصبانی
بعدش تو چشمام تو میبینی نوسانی
قاف رپکن خوبی است اما خیلی فعالیت پرکاری نداشته است. در این آهنگ موضوع کار او تقریبا با هیچکس متفاوت است و او در حال تکه انداختن و دیس کردن افراد دیگری است که اصلا معلوم نیست چه کسانی هستند و او فقط رجزخوانی میکند. کمی هم به مردان زورگو نسبت به خانواده و الکی غیرتی اعتراض میکند.
بیت این ترک و ریتم آهنگ بسیار گوشنواز است و بیشتر به کارهای قبلی قاف شباهت دارد تا خود هیچکس؛ مانند آلبوم “ساخت ایران” یا ترک “شک” در آلبوم انجام وظیفه و قاف تقریبا با همان فلو میخواند.
در بیت این کار هم حکمت و مهدیار هر دو حضور داشتند.
در کل آهنگ زیبایی است و عبارات استفاده شده برای طرفداران رپ جذابیت دارند ولی کلمات در کنار هم نمیتوانند حرف واحد و مشخصی را به مخاطب برسانند و دارای معنا شوند.
ترورشون کن
تو خیلی حالیته / حالیته؟ / حالیته / یه نگا بکن / رخی به ما بنما /
که میبینیمت انگاری خورشید تابیده / بذا همه بدونن که چقد حالیته /
نماز ما قضانشده ماسیده / گاو ما از کرهگی زاییده /
بیا تا واسه یه بار هم که شده بگیم تو کویرمون بارون باریده /
میتابی، حرارت / بزرگی، مساحت / تو دوری، جلوتر / ستاره، مسافت / مردم، تماماً /
نفهمن، بیسوادن / تو عالم، برتر / از ریشه، اساساً / نورانی شدی، سخته دیدنت /
بهمون نشون بده سهم کی غمه / سهم کی روزه، سهم کی شبه /
اگه خواستی به دشمنا دست بدی، نده /
بالاخره معلوم میشه میرن سمت کی همه /
به منتقدا جواب منطقی نده / آدم عاقل مخالفت حرف نمیزنه /
به قطاری که واساده کسی سنگ نمیزنه /
ت ت ت ت تـــــرورشـــــون کـــــن / تـــــرورشـــــون کـــــن بـــــا فـــــحـــــش /
چیه؟ فکر کردی اینجوری فقط جنگ میشه؟ /
دل یهسری تا ابد سنگ میشه؟ / مخالفت از ریشه با تبر قطع میشه /
دنیامون قشنگتر میشه / همه رو به پیشرفت / یه عقیده با زور بیشتر /
فکر کردی به عقل بشر قد میده؟ / تو باید راهو نشون بدی /
بقیه پیشمرگ / بذا بگن دگمی / حالیشون نی / تو خودت حکمی /
خودت باش / وقتی عصبانی میشی، اگه فحش ندی حرفت رک نی /
یه پتکی / فحشات فحش نی /
همه میدونن از رو دلسوزیه، چون دنبال رشدی /
واسه خودت توجیهش کن کسی رو هم کشتی /
اینا رو هم جدی گرفتی یعنی حالت خوش نی
یک کار سیاسی دیگر در این آلبوم. گرچه باز هم اشاره به شخص خاص یا اتفاق خاصی در این آهنگ نشده و کلمات در هالهای از ابهام بیان میشوند اما کاملا مشخص است که مخاطب آهنگ یکی از سران نظام حاکم بر ایران است. با توجه به رویکرد سیاسی هیچکس در سالهای اخیر و نظراتی که در فضاهایی مثل توئیتر از خود نشان میداد وجود آهنگهایی با چنین مضمونهایی در آلبوم مجاز کاملا انتظار میرفت. “ترورشون کن” شاید اعتراضی است به کشتهشدن اشخاص معترض در آبان 1398 و همچنین وقایعی که در سالهای گذشته رخ داده و رویهی سیاسی که هم اکنون در داخل کشور در حال پیگیری است.
این ترانه هم جزو ترانههای نسبتا آرام آلبوم است که بیشتر به شعرخوانی میماند تا رپ کردن اما ریتم نسبتا تندتری دارد. استفاده از صدای تیراندازی در پس زمینه فضای اعتراض و آشوب را به خوبی به شنونده القا میکند.
لغت “دگم” که در متن این ترک به کار رفته به معنی انسان متعصب است که بی دلیل از نظر خود دفاع میکند.
بذا بگن دگمی
حالیشون نی، تو خودت حکمی
جدول و رویا
تو خیلی حالیته / حالیته؟ / حالیته / یه نگا بکن / رخی به ما بنما /
که میبینیمت انگاری خورشید تابیده / بذا همه بدونن که چقد حالیته /
نماز ما قضانشده ماسیده / گاو ما از کرهگی زاییده /
بیا تا واسه یه بار هم که شده بگیم تو کویرمون بارون باریده /
میتابی، حرارت / بزرگی، مساحت / تو دوری، جلوتر / ستاره، مسافت / مردم، تماماً /
نفهمن، بیسوادن / تو عالم، برتر / از ریشه، اساساً / نورانی شدی، سخته دیدنت /
بهمون نشون بده سهم کی غمه / سهم کی روزه، سهم کی شبه /
اگه خواستی به دشمنا دست بدی، نده /
بالاخره معلوم میشه میرن سمت کی همه /
به منتقدا جواب منطقی نده / آدم عاقل مخالفت حرف نمیزنه /
به قطاری که واساده کسی سنگ نمیزنه /
ت ت ت ت تـــــرورشـــــون کـــــن / تـــــرورشـــــون کـــــن بـــــا فـــــحـــــش /
چیه؟ فکر کردی اینجوری فقط جنگ میشه؟ /
دل یهسری تا ابد سنگ میشه؟ / مخالفت از ریشه با تبر قطع میشه /
دنیامون قشنگتر میشه / همه رو به پیشرفت / یه عقیده با زور بیشتر /
فکر کردی به عقل بشر قد میده؟ / تو باید راهو نشون بدی /
بقیه پیشمرگ / بذا بگن دگمی / حالیشون نی / تو خودت حکمی /
خودت باش / وقتی عصبانی میشی، اگه فحش ندی حرفت رک نی /
یه پتکی / فحشات فحش نی /
همه میدونن از رو دلسوزیه، چون دنبال رشدی /
واسه خودت توجیهش کن کسی رو هم کشتی /
اینا رو هم جدی گرفتی یعنی حالت خوش نی
این ترانه بسیار زیباست. در این آهنگ هیچکس به عنوان سوم شخص روایتگر یک داستان تراژیک است. دقیقا مشخص نیست شخصیتهایی مثل “علی” و “حمید” که در این ترانه از آنها نام برده میشود و داستان آنها واقعی هستند یا نه اما داستانی که هیچکس بازگو میکند حقیقتی است که هر روز در جامعه اتفاق میافتد. او در این ترانه یادآوری تلخیهایی مثل بیکاری، اعتیاد، آوارگی، کلاهبرداری و … میشود و اینکه جامعه هیچ راهی جلوی پای این افراد نمیگذارد. او از آرزوهای جوانان میگوید که هرگز به تحقق پیدا نمیکنند.
“جدول” و “تیر چراغ برق” عناصر هیچکس برای توصیف خیابان هستند.
موسیقی کار مثل تمام آهنگهای آلبوم بینظیر است و استفاده از نی در بخشهایی از آهنگ حس غم را در شنونده ایجاد میکند. شعر با اینکه نقص خاصی ندارد اما به قوت کارهای دیگر او نیست.
شیطونه میگه
شـــــیـــــطـــــونـــــه مـــــیگـــــه «بـــــزن، بـــــکـــــش / بـــــســـــوزه تـــــر و خـــــشـــــک /
از ریز و درشت، له کنی همه رو / فقط بکنی تو رشد / گنده شی / بگیری دنیا رو تو مشت» /
میگن «پپهس هرکی بذاره پا رو پول و / زرنگه هرکی بکنه پارو پولو» / تو باغ نیستی /
اگه بودی کنارم میشنیدی صدا قار و قورو / بچهها گشنهن / جالبه، چون شیر تو شیره /
حالا که فقط مهمه کی شیک پوشیده / هرکی پول ملتو ریخت تو جیبش، الگو میشه /
شیطونه میگه با زندگی همه بازی کنم / چرا همه انقد میگن قماره زندگی؟ /
چون یه سربازم که عاصی شدم / جلوم خشت میچینن و من به حکم دل راضی شدم /
حاکما به حرفای قشنگشون جامهی عملو نمیپوشونن / چون سکسه که میفروشه /
واسه همین عروسکا باربی شدن / سرابه جلوم / نداره ترسی /
شیطونه میگه «بخور، تو حیات وحشی / از پا در اومد این، بشو سوار بعدی /
مال و اموالتو جمع کن / حل نمیشه مسئله بذاری به جا بهعلاوه، تقسیم» /
تو هم به این حرفا علاقمندی / ضبط خرابه، ولی دکترم حال میکنه با نوار مغزیم /
شـــــیـــــطـــــونـــــه مـــــیگـــــه «بـــــزن، بـــــکـــــش / بـــــســـــوزه تـــــر و خـــــشـــــک /
از ریز و درشت، له کنی همه رو / فقط بکنی تو رشد / گنده شی / بگیری دنیا رو تو مشت» /
خودکارم داره از درد میگه / جوهر کبوده، بنفش / بهاره ولی برگ قهوهایه / انگار شده زمونه عوض /
جلو چشمامو خون گرفته / دارم دنیا رو یه رنگ دیگه میبینم /
تو آسمون میله میبینم و گیر کیلیدم / همیشه میبینم آدمای کثیفو تو کفن / اینه تیریپم /
شیطونه میگه «بسه توسری خوردن / تظاهر کنم /
مردمو با یقهی بسته گول زدی گم شن؟» /
دیدم آدما جلو مامورا میکنن سجده رو زمین / چون لنگ مهرن و /
قدرت آدمو بت کرد و انگار اداره سقفش بود شبیه گنبد / «چیه؟ فکر کردی چاره یه نمرهس؟ /
یه نخبه هم باشی که رتبهش بالاس و مثبت / ته تهش اینه که میزنن عکستو به دیوار یه مدت /
تابلو میشی و یه میخ توت / کتاباتو بریز دور» / اینا رو شیطونه میگه / چرا بدیم طول؟ /
همه دنبال ارزن / میخوام وضعمو ببینی توپ / بگیرنم دربیام از اوین زود /
شاید نرسیم به عدالت تا اعدام هست / آدم بد خوب بوده روز ولادت / اگه بیکلاسم، میدم چرا درس؟ /
خوب گوشاتو باز کن، نیست صداقت
اگه بی کلاسم، میدم چرا درس؟
خوب گوشاتو واز کن، نیست صدا قط (صداقت؟)
موضوع این آهنگ اعتراض به خودخواهی است. در بخش اول هیچکس به نظام سرمایه داری و افراد سودجو و طمعکاری اعتراض میکند که با خوردن حق مردم رشد میکنند و فقط به فکر خودشان هستند. در بخش دوم با اینکه موضوع بخش اول را ادامه میدهد اما طعنههایی به وضعیت سیاسی و دینداران ریاکار هم دارد، چیزی که موضوع ترک “خلافکارای اصلی” بود.
این آهنگ هم کاملا اجتماعی و سیاسی بود و طرز ادای کلمات و هیجان آهنگ کاملا این موضوع را نشان میداد.
این ترک یکی از دو ترکی است که حسن در کنار مهدیار کار آهنگسازی را انجام داده.
در چند جای متن شعر دارای اشکال بود و قافیه و وزن شعر درست جور نشده بود. از این اشتباهات در این آلبوم چند مورد دیده شد که بسیاری را متاثر کرد. بعضی از حرفهای هیچکس در این آهنگ واقعا قابل فهم نیستند و بیشتر فانتزی هستند.
یه مکث
این آهنگو سه سال پیش نوشتم و الان دیگه در حد تو نی / در وصف تو چی بگم؟ /
سخته توضیح بدم که چهجوری تو میتونی این دلو قبضه کنی /
حتی خونه کاهگلی رو قلعه کنی / رو تو میشه حساب کرد / با چشای بسته دویید /
بگو بهشت چیه؟ / مگه به جز اینه که با تو باشم؟ / عجب عشقیه /
که وقتی میبینمت جز تو همهچی مشکیه / نه غذا هست، نه خواب /
نه فرار، نه قرار / نه زمان، نه مکان / نه دردام، نه درمان /
نه جهان، نه جهان، نه جهان، نه جهان، نه جهان، نه جهان، نه جهان /
فقط من و تو وسط یه کهکشان / قسم به نجوم، که رسیدم به جنون / نه، برعکسه کاملاً/
تویی که میدونی باطنم چی میگذره دائماً / که بیشترش مجادلهس / تویی مراقبم /
میکنی مقاومم / وقتی از همهچی قافلم، میگی برام از زیر و برام از زر و برام از زور /
تا راه برم تو راه راست / هدف مقابلم / پس عاقلم، عاقلم، عاقلم / با تو کاملم /
میخوام پوست و گوشت و استخونو بشکافیم، لخت شیم / جذب هم بشیم، جفت شیم /
یه پل شیم و توی هم گم شیم و ذوب شیم / مثل یه خورشید / جلو شمع و پروانه بت شیم /
یــــــــه کــــــــیــــــــف / یــــــــه نــــــــبــــــــض / یــــــــه مــــــــاه / یــــــــه مــــــــکـــــــث /
تابلوی راهنما تو راهروهای شلوغ ذهنی / همه منو تحریم میکنن و تو به فکر صدور مهری /
تو سرزمین جهالت، تو نور دیده / طلوع چشمی / با شنیدن آهنگ نفسات قلبم وامیسته /
سرود ملی / بعدش کند میشن حرکات / بالا میره ضربان قلب / روح قفسا رو دوس نداره و /
نور فوران میکنه از تو ترکام و / کم میآرن کلمات / ! /
یهچی داره تحریک میکنه حلقمو / میخوام بالا بیارم قلبمو / تو خونم قلت بزنم ببینی یهرنگم /
مثل ماه دورت بگردم / سی آذر تو آسمونا منو میبینی شب (/ )۱۴۰۸
دیدی جیبم توش هیچی نی، تنگه / ولی بیشیلهپیلهم /
میشینی پیشم، میگیم چه سخته / اما شمردن پولخوردامون هم یه چیز دیگهس /
این آدم واسه همه آهنه، واسه تو جیوهس / اگه ارومیه بشی، روت ارس میکشم /
واسهت حبس توی قفس میکشم / تو رو دست نمیزنم، تو رو نفس میکشم
خوب بعد از سالها شاهد یک آهنگ عاشقانه از جانب هیچکس بودیم؛ اما عاشقانههای هیچکس هم با بقیه فرق دارد. مثل پاپهای دوزاری که گوش مردم را پر کرده نیست. هیچکس این ترانه را برای همسرش خوانده است. اینگونه که او بیان میکند همسرش تاثیرگذارترین فرد در زندگی اوست. او در این ترانه به همسرش میگوید که چقدر برای او ارزشمند است و از او تشکر میکند که با وجود بی پولی و تمام مشکلات در کنار او مانده است.
ریتم آهنگ آرام و بسیار زیباست. موزیک این کار با همکاری حسن و مهدیار ایجاد شده است.
شعر تقریبا مشکلی ندارد اما باز هم توقع میرفت از هیچکس متنهای قویتری را شاهد باشیم. گهگاه خواندن از ریتم میافتد که شاید نشان از صمیمیت و احساسی بودن آهنگ است.
کی میگه؟
کی میگه شبمون ستارهای نداره؟ / تو آسمون آسفالت، تهسیگار شهابه / کی میگه جنگ حاصلی نداره؟ /
مینو میشه کاشت و بمب خوشهای شرابه / نارنجک اناره / آدما هم وقتی میمیرن کود میشن /
کی میگه حقیقت تلخه؟ / ترشه که همه چشما رو بستهن / امکانات محدود میشن /
مشکلات دامنگیر هیچوقت منکراتی نمیشن / چون فکر میکنن مردم محجوب میشن /
کی میگه حجاب جلو تعرضو میگیره؟ / تانکایی که هیچوقت عقیم نمیشن، تعرض کردن به سوریه /
ضامنو مالید سرباز جونبهکف / باعث و بانی دیکتاتوری / همسایه تازید و چاپید و خون شاهدو پاچید تو صورت مساله /
همه رادیکال شدن و جنگ داعشو زایید /
کی میگه آب آبی نیست؟ / کی میگه هست؟ / کی میگه گل تو قالی نیست؟ / کی میگه هست؟ /
کی میگه اینا عادی نیسـت؟ / کی میگه هست؟ / کی میگه میشه دهنا رو گاهی بست؟ /
Whoever said that the sentence would ever end? /
That the pressure would ever lessen? The tensions would ever mend? /
Whoever said that truth was dead and never mentioned again? / My most precious treasure’s my pen /
Represent to the end / Whoever said that them pretenders and devils were ever friends? /
Never tend to repeat the same errors ever again / Look at the trends / We ain’t from the same era as them /
We rebels with pens / These brethren let the levels decend / I never bend /
Weapons stay close to me like a special friend / Count my blessings on rosaries made of precious gems /
Smokin’ special blends to stay in present tense / And then ascend to mental levels that’s heaven sent /
I represent, London residents and dungeon denizens / Gully Iranis over the globe, youngins to veterans /
The relevance is evident, setting a precedent / It’s the resonance of the movement, who said it’d ever end? /
Whoever said killers don’t have a conscience? / Whoever said dealers have to live godless? /
Whoever said that death isn’t half of life? / Whoever said that heaven and hell are hard to find? /
در ابتدای ترانه با یک تصویرسازی زیبا از طرف هیچکس مواجهیم. او آسفالت را به آسمان و ته سیگار را به شهاب تشبیه میکند. من هر چقدر به این آهنگ گوش کردم نتوانستم موضوع و هدف اصلی آهنگ را دریافت کنم. در این آهنگ موضوعات مهم و مختلفی مطرح میشوند اما هیچکدام در کنار هم معنای واحدی را نمیرسانند. هیچکس در بخش زیادی از ورس خود به جنگ و مسائل سوریه و داعش اشاره میکند و در عین حال به مسائلی مثل حجاب و سانسور و عدم آزادی بیان میپردازد.
در این آهنگ هیچکس بار دیگر با ریویل (Reveal) همکاری کرده. ریویل هم جزو کسانی است که سالها با هیچکس کار کرده و همانطور که میدانید انگلیسی میخواند. آهنگ “تیریپ ما” و موزیک ویدیوی آن جزو ماندگارترین کارهای مشترک این دو نفر است.
در این آهنگ دو خواننده با گفتن “کی میگه؟” به نوعی به دنبال شکستن تابو هستند و میخواهند بگویند که هر چه به شما میگویند نباید باور کنید.
سبک خواندن هیچکس در این آهنگ مرا یاد آهنگهایی مثل “هنوز مونده”، “انجام وظیفه” و حتی “قانون” میاندازد.
دوباره با این بحث مواجهیم که جملات گفته شده با معنی و زیبا هستند اما اگر از شما بپرسند رپکن چه چیزی را میخواست بگوید جوابی ندارید.
محض مخالفت
جامعه منو هضم نکرد / تف سر بالام / ولی نمیترسم / نمیترسم، نمیترسم، نمیترسم /
میگن یه تختهم کمه / ولی هنوز میتونی روم حساب کنی / هنوز ویرونیمون جلو چشه /
عدالت شر و وره / نمیذارن اقلیت جلو بره، نه / شر و وره حق / عقیده، رنگ پوست / متفاوت، یه غریبه /
گوشه گیر، خمیده / سنت، خرافات / فرقا، ترسناک / جنگ، دعوا /
محض مخالفت خون قرمز نژادای مختلف تو رگام / نه، یه مشت گرهکردهم / شک توی کلهم /
یه شیعهم تو بحرین / ارمنی تو جنگ جهانی اول / ولیکن سبزم، مثل سروم /
اونم وقتیکه همهی اونای دیگه زردن / یه گشنهم که معلومه دندهش /
یکی بهش تجاوز میشه و ضجهش، / ضجهش منم / وقتی میگن شل کن حال بکنیم جنده /
من ماهیچهایام که سفته / حاجیت محض مخالفت علمه / هفتاد و دو تن تشنه /
حرف گالیلهم که گفتن کذبه /
من یه زن افغان همجنسگرام تو ایران، که میگن یه فحش زشته /
میبندن چشامو / میخوان دیگه هیچی نبینم / میبندن دستامو / میخوان دیگه حقمو نگیرم /
یه استرالیایی بومیام که صد سال پیش بچهشو ازش به زور گرفتن /
یه سابقهدارم که بهش کار نمیدن و شده واسه سلول دلش تنگ /
جامعهایام که آدماش با دیدن بیعدالتی شور گرفتن / بچهایام که پدرش سرکوفت بهش زد /
یه خبرنگار بیطرف که هر دوطرف باهاش بدن /
زنیام که تو بانک تصمیم گرفتن چون زنه بهش وام ندن /
انقدر مخالف دیکتاتوریام که مویرگام به فکر سرنگونی شاهرگن / همه بام بدن / داد /
یه الفبچه وسط دالاس / محاصره شده و رنگ پوستش سیاس / بهش شلیک میکنن با اینکه دستاش بالاس /
این آدمو نمیشناسی / منطق استدلالاس / گلیام که درمیاد از شکاف دیوار /
محض مخالفت مستقلم و همه اجازه میخوان /
آدمیام که کارتنخوابا رو میدید و بالاخونه رو اجاره میداد / خط بریلم / صعودیام همیشه، سیرم /
همه ادای احترامو درمیارن، من ادای دینم / توی چشم سنت یه عیبم
این آهنگ هم جنبهی اعتراض دارد. مخالفت هم از اسم آهنگ و هم از لحن هیچکس کاملا مشخص است. او در این آهنگ بیشتر از ایران متوجه مشکلات جهان و بالاخص ظلمها و اشتباهات تاریخ جهان است. قصد دارد به این نکته اشاره کند که در اثر اشتباهات بشر و تعصب و زیاده خواهی چه ظلمها و جنایتهایی به اشخاص و اقشار مختلف وارد شده. در ابتدای آهنگ مشخص میکند که خودش هم جزو افرادی است که جامعه او را پس زده و به او ظلم شده است.
جامعه منو هضم نکرد، تف سربالام
پس از آن به مسائلی مثل نژادپرستی و تفاوت عقاید میپردازد. او در بخشهایی از آهنگ مخالف خود را با دیکتاتوری، خرافه و قبحهایی که در جامعه ایجاد شده نشان میدهد و بیان میکند که افرادی با سانسور سعی میکنند شما از موضوعاتی مطلع نشوید و همچنین اجازهی بیان عقاید خودتان را نمیدهند اما او همواره از طرف اشخاص حرف زده و کسی نتوانسته او را ساکت کند.
در انتهای ترانه هیچکس کاملا ابراز میکند که عقایدش تغییر کرده و تعصبات سنتی را مانع رشد جامعه میپندارد.
همه ادا احترامو در میارن من ادای دینم
توی چش سنت یه عیبم
کار آهنگسازی و ترانه سرایی باز هم بی عیب و نقص است و شاهد یکی از زیباترین ترکهای اجتماعی در تاریخ رپ بودیم. فلوی هیچکس در این آهنگ تا حدودی شبیه به ترک “بنگ” است با این تفاوت که آن ترک ریتم آرامتری داشت.
و زیر
و زیر
فرصته / بیسوادی فرصته / بیسوادی فرصته / بیسوادی فرصته / بیس بیس /
شبکهها و سایتا فاسدن / همه سوژن، جمعشون جمع / بیس /
رو پر قو لم میدن و استعدادا نردبونن / بیسوادی فرصته / لنگ پولن /
بیسوادی فرصته / دنبال حقشونن / فرصته / بیس /
ده اگه داشتی درک درستی سر سوزن، بهشون چشم نمیدوختی /
چشم نمیدوختی / نمیدوختی / میدوختی / دوختی /
وزیـــــــــر ارشـــــــــاد / وزیـــــــــر کـــــــــار / وزیـــــــــر راه / و زیـــــــــر نــــــــــاف
با اینکه از Intro آلبوم اصلا راضی نبودم اما ترک “و زیر” به عنوان یک Outro بسیار قابل قبول بود. اسم آهنگ از آن الفاظ دو پهلو است که شگرد کار هیچکس است و اگر سر هم خوانده شود میشود “وزیر” که طعنهی سیاسی دارد و هیچکس در بخشی از این ترک نقش وزیر در دولت را در کنار “زیر ناف” آورده و ارزش آن را پایین میآورد.
در آهنگهای ورودی و خروجی آلبومهای رپ معمولا مرسوم است که از افکتهای صوتی مثل صدای شلیک و گاز ماشین و … استفاده میشود و در این ترک این کار با استفاده از برخی افکتهای صوتی مثل صدای دویدن، بازکردن در و جیغ ترمز به خوبی انجام شده بود.
در این ترک هیچکس به طور واضح میکروفون در دست نمیگیرد و نمیخواند و فقط کلمات و عباراتی با معنا و منقطع از او شنیده میشود که به نحوی این حس را ایجاد میکند که تحت فشار و سانسور است و به او مجوز نمیدهند، چیزی که شاید حرف اصلی او در این آلبوم بود.
آلبوم مجاز آنقدر طولانی بود که به اندازهی سالهای سپری شده شعر و صدا از هیچکس در اختیار علاقمندان به او و رپ فارس بگذارد. اما به عقیدهی خیلیها که من هم جزو آنها هستم ارزش 8 (یا 10) سال صبر را نداشت. اگر محتوای مجاز و ترکهایی که از این رپکن در طی سالهای خروج از کشور منتشر شده در کنار هم بگذاریم واضح است که او کم کاری کرده و رپفارس از هنر پدر خود محروم مانده است.
حرف اصلی مجاز اعتراض بود. گرچه چند ترک به مسائل شخصی و درون رپی اختصاص یافت اما سخن اصلی اعتراض به وضع سیاسی موجود، خفقان به وجود آمده و شرایط سخت کار برای هنرمندان زیرزمینی است. سروش با اینکه سالهاست از ایران خارج شده و دیگر نیازی به تایید و مجوز از وزارت خانههای ایران ندارد اما همچنان زخم خورده و ناراحت است از سختیهایی که مجبور بود در ایران برای ادامه دادن به این راه تحمل کند.
اما نکتهای که باید به آن توجه کرد این است که مجوز هرگز باعث بهبود کار یک هنرمند نمیشود. گرچه فضای بهتری به او میدهد و کار را راحتتر میکند اما هنرمندان بسیاری در سالهای اخیر از کشور خارج شدهاند و پیشرفت چشمگیری در کار آنها دیده نشده است. خود هیچکس نمونهی خوبی است از کسی که در فشارهای داخل کشور با قدرت و کیفیت بهتری کار میکرد. و از طرفی مجوز با سانسورهایی که به همراه دارد ارزش کار هنرمند را کم میکند.
در آخر تشکر میکنم از تمام هنرمندانی که چه در داخل ایران و به صورت زیرزمینی و چه در خارج ایران و در غربت کار میکنند و شجاعت گفتن کلام خود را دارند.
دمت گرم
خسته نباشی
با وجود بعضی واقعیت ها ولی نگاه خیلی خیلی سطحی و اماتور به اهنگ ها داشتید……لطفا تا بطور کامل چیزی رو متوجه نشدید نظر ندید و بگین نامفهومه…..تقریبا تمام چیزهایی که شما نامفهوم فرض کردید رو من به معنیشون رسیدم
هر کسی می تونه واسه خودش تفسیر کنه و معانی رو به هم ربط بده ولی من لزومی به این کار نمی بینم. هرجا مفهوم واضح بوده بیان کردم
شما اونجاهایی که اضافه بر من متوجه شدید بنویسید تا استفاده کنیم
فقط زر زد
به نظر من کار بسیار بسیار بسیار ضعیف بود .
از لحاظ اهنگ سازی بخوایم بررسی کنیم مدام منو یاد البوم “اشتباه خوب” بهرام مینداخت.
از لحاظ تکس هم اگه اغراق و بزرگ نمایی نکنیم که همش بد بوده ، یکسری جاها واقعا فوق العاده بوده .
اما به نظر من صرفا قسمت های قوی برای هر ترک کامل نبوده و کل ترک رو زیر سوال میبرد.
ترک های قدیمی از هیچکسو که گوش میدادیم تو بار اول متوجه میشدیم چی میگه و کارا ملموس تر بود ؛ ولی از دیروز صبح تا امروز که اخر شبه نشستم گوش دادم چیز زیادی از این البوم نفهمیدم .
البته شاید کار درستی نباشه مقایسه ی البوم “مجاز” با “اشتباه خوب”چون جفت خواننده ها در رنکینگ بهترینای رپ فارس هستن ولی قطعا اگه با البوم “اینجانب”شایع هم بخوایم مقایسه کنیم کاملا ضعیف به نظر میرسه .
عزیز الکی واسه خودتون چرت و پرت ننویسین خواهشا.. تویی ک میگی ترک رسوا کاره بدی بود چی میدونی از رپ؟! یا اونجایی ک برمیگردی میگی فدایی رپر قدرتمندی نیس وقتی تونستی دوجمله از فدایی رو تفسیر کنی اون موقع بیا اشکان رو نقد کن.. ننویسین عاقا ننویسین چرت و پرت لطفا..
به نظر من بیت و اشعار بسیار عالی بودن. و خیلی عالی ریتما تغییر میکنن
داداش ریدی که فقط الکی تایپ کردی
سبکی که ارائه کرده دورش تموم شده و متاسفانه بیتا خیلی ضعیفن و تو مخی . تمرکز آدم و به هم میزنه . نمیشه گوش داد .
به بیت ها توجه کنید، خیلی حرفه ای ساخته شده اند خیلیاشون، البته سلیقه است، ولی من که واقعا حال میکنم با آهنگ سازیش
بیت رو توجه کنی به متن آهنگ واکنش نشون میده، مثلا غمگینه، فاز آروم و سوزناک میگیره، یا متن هیجانی بیت هم ضربآهنگ تندی میگریه و این اهمیت و هیجان رو منتقل می کنه.
مثلا تو قاضی منو دوست داشت، ورس آخر که میگه “بخوابه کاشکی” به آهنگ گوش کنید، چطور ریتم یهو آروم میشه
فدایی رپر قوی نیست؟؟؟ نظر خوبی نبود، بهم برخورد
ببین بنظرت آهنگ های گی و لی سیج خوبن
مرد حسابی پنج دقیقه گوش میدی به مجاز کل رپ رو میفهمی
ننویس خودتو احمق جلوه نده
داداش میشه تو دیگه رپ نقد نکنی؟؟ حداقل برو کارای ساسی رو نقد کن برات متاسفم
برم دنبال تأیید عام ، دیگه میشه پاپ
شما که تمرکزت با بیت بهم میریزه اصلا نباید رپ گوش کنی عزیزم
حاجی دمت گرم
کاملش کن زودتر ولی عجلهایش نکن که از دستت در ره
انتظار داشتم پاسخ دقیقتری برای سوالهام مثل اینکه مخاطب ترورشون کن دقیقا کیه یا اون ۳ نفر توی جدول و رویا کین پیدا کنم.
راجع به کاور هم بنویس یکم دمت گرم!!!
فلو به چه معناست؟
برخلاف شعر کلاسیک که فقط با وزن و قافیه سر و کار داریم در رپ ریتم و رایم داریم. ریتم تقریبا توسط آهنگساز تعیین میشه ولی بقیهی کار با رپکن هست. در رپ به چند شکل میشه قافیه ایجاد کرد و قافیه ها حتما لازم نیست در انتهای کلام باشن و میشه دو خط شعر نوشت که فقط سیلاب های یکسان یا وزن های یکسانی داشته باشن. اینا ابزارهای شاعر هستند برای سوار شدن به آهنگ. به اینکه شاعر کجا قافیه ها رو قرار بده و از چه وزنی استفاده کنه و همچنین چطور کلام رو منتقل کنه فلو گفته میشه. در واقع فلو (جریان) طرز شناور شدن رپ روی امواج موزیکه. معمولا رپرها بعد از یه مدت به یک فلوی ثابت میرسن و اون موقع شعر گفتن تو مغزشون تکرار میشه. از کسایی که همیشه فلوهای ثابتی دارن سهراب MJ و شایع هستن و از کسایی که سعی می کنن فلوهای متنوع داشته باشن هیچکس و سپهر خلسه هستن.
در مجموع بعده این همه سال انتظاره بیشتری از این البوم میرفت ولی خو شده دیگه فعلا واس هفت سال دیگه ی ما بسه…
حاجی ایول دمت گرم
عالی بود من که کیف کردم از نقدت
زود تمومش کن.
درباره کاور اهنگ هم مطلب بزار
دمت گرم دست مریزاد
کارت خیلی خوب بود دادا
کلا آلبوم در حد انتظار نبود شاید بهتر بود چند تراک حذف میشد از آلبوم سینگل میومد بیرون بیشتر جواب میداد آلبوم هم یکدست تر میشد
موزیک کار یکم کهنس شش هفت سالیه که دیگه ایم مدل کسی کار نمیکنه
اتفاقا به کلی اشتباه گرفتی شما،
آلبوم فوق العاده بود! انقدر نو آوری و چیز واسه گفتن داشت که نمیشد شمرد حتی! سبک هیچکس همیشه خاص بوده و هست. رپش رپ سنگینیه شمایی که میگی دورش تموم شده اتفاقا برعکس! اگه میخوای یه رپ باشه که باهاش هد بزنی و از مواد و داف و شاخ بودن و اینجور چیزا بگه خب باید بری زد بازی و پایدار اپیکور و اینایی که تو این زمینه قوی کار میدن تا اونایی که دیگه آخر این طیفن و فقط به درد پارتی میخورن مث TM گوش بدی. هیچکس برای این ریتما اصلا ساخته نشده و این ریتما و کارای سطحی تو کلاسش نیست اصلا! وقتی میبینی هیچکس آهنگ داده یا باید بپذیری که آقا یه آهنگیه که اولا باید چند بار گوشش کنی تا به ریتمش عادت کنی، بازی با کلمه هاشو درک کنی و هردفعه یه چیز جدید قراره برات داشته باشه، یا اینکه اصلا آهنگو گوش ندی
در ضمن برعکس نظر نویسنده اصلا قویترین آهنگ آلبوم که حتی میتونم به جرات بگم قویترین تکست کل دوران حرفه ای هیچکس بود، مال آهنگ رشوا بود! یعنی به معنای واقعی کلمه هر بیتیش رو یا میتونستی تفسیر کنی که کفت میبرید یا اینکه هیچی ازش نمیفهمیدی! کلا بزرگترین مشکل مااینه که وقتی یه چیزی رو نمیفهمیم میگیم چرته، در حالی که 1 درصد نمیگیم شاید ما نفهمیدیم چی گفته… رسوا کاملترین و بهترین آهنگ هیچکس بود که تونست تو این آهنگ ثابت کنع یه نابغه ی واقعیه و همیشه علاوه بر پدر، خاص ترین رپر ایران بوده
بیخیال البته هرکس یه نظریداره ولی خوود هیچکس بهتر از همه تو آهنگ واقعی تر از مستندش تکلیفو روشن میکنه وقتی میگه”من یجوری کار نمیکنم که همه خوششون بیاد فقط کسایی که میفهمن خوششون میاد”
مرسی از نقدت
سلام اون حرفای قاف که گفتید معلوم نیست به کی گفته فکر کنم طرف حسابش تیزی باشه آلبوم برنده داده بود چند سال پیش
سلام خسته نباشید.در مورد آهنگ رسوا که نوشته بودی یه سبک جدید و مثل انشا خوانی هست اینطور نیست!اسمش دکلمه هستش که یه بیت هم روش اومده و بعضی جاها هم قافیه هستش.خب درسته دکلمه رو همه دوست ندارند!
دکلمه هیچ نوع وزن و قافیه ای نداره که اگه داشته باشه یکی از انواع شعر نو میشه
ما تو آلبوم رپ دنبال دکلمه نیستیم. واسه همین گفتم من این ترکو به عنوان رپ قبول ندارم
رسوا یه کار فری استایله
فری استایل همونطور که از لغتش معلومه میتونه بدون قاعده باشه با موزیک باشه یا بدون موزیک و حتی بدون وزن و قافیه مثل خوندن متن روزنامه باشه
البته معمولا این تصور غلط وجود داره که فری استایل فقط مربوط به کارهای خارج از استدیو و آلبومه، اما اینطور نیست. در آلبومای خارجی نمونه های زیادی رو دیدیم که رپ فری استایل در قالب یک یا چند ترک در آلبوم رسمی قرار گرفته و این چیز جدیدی نیست.
در مورد رسوا یا دستاشو مشت کرده
دکلمه یکی از جدیدترین سبک هایی هس ک چن سالیه تو رپ تو کل دنیا داره استفاده میشه. چون مطابق سلیقت نیس دلیل نمیشه که بگی ضعیف و ناامید کننده بود.
یا مثلا ترک من کی ام رو چون انتظار داشتی بیاد ی سری حرف مد نظرتو بزنه دلیل نمیشه ک ضعیف باشه.
این ک میگی بعضی از جاها تو بعضی از ترکا معلوم نیس منظور چیه یا این که به کی میگه…
اگر قرار بود زیر و بم آلبوم تو دو روز دربیاد که بدرد نمیخورد.بالاخره فرق امثال هیچکس،سورنا و بهرام با دیگران همینه ک باید کلی فکر شه رو کارشون با یکی دوبار گوش دادن انتظار نداشته باش همه چیشو بفهمی
و همین نکتس ک باعث میشه ملت کار بهرام،سورنا و هیچکس رو ده سال گوش کنن ولی مثلا لیتو رو دو بار!
اگر کار رو دوس نداری بگو دوس ندارم ن این ک بگی ضعیفه.
در کل شما که سلیقه ای به کار نگاه میکنی نباید بیای و بنویسی در موردش .کل مطالبی هم که برداشت کرده بودی یه بچه ۵ ساله هم میتونه برداشت کنه
واقعا واسه رپ پارس زحمت کشیده…من توی همه صفحات مجازی پیگیرش بودم تواین چندسال واسه البوم مجاز واااقعا پیر شد،پس نباید انقد سطحی گفت مجاز…
نصف جمله بندی ها توی نقد اشتباهه بعد میان یه کار هنرو نقد میکنن برا بازدید خوردن
یه خط بدون اشکال نمی تونن بنویسن، بعد میان نظر میدن که فقط یه حرفی زده باشن
ما حداقل مدعی نیستیم ، حداقل علیوحمید و میشناسیم نمیایم بگیم نمیشناسیم راجب ترکم نظر بدیم کسیم که نمیشناسه تازه اومده تو رپ
عزیز کی هستن؟ علی و حمید و سامان و میگی کین؟
و نظرم اینه که اول معنی رپ و بفهمید بعد چندتا کار بشنوید بعد نظرات کشکی و بدید فدایی رپر قوی نیست ? فکر کنم اصلا کاراشو گوش ندادی بعدم این البوم شروع سبک جدید و انقلابی تو رپ بود جات بودم این متن حذف میکردم و دیگه سمت تحلیل رپ قوی نمیرفتم
درود بر همه ی عزیزان
حقیقتا از این البوم لذت بردم …. هر چند که میطلبه تا موسیقی رپ همگام با اتفاقات و مسایل زمان پیش بره … و نیاز هست به روز خونده شن ….. اما سروش هم نشون داد خیلی از این قافله عقب نمونده …. فقط هنوز برام سواله چرا اینقدر صبر کرد …؟؟؟ چه مسایلی اونو از انتشار آهنگهاش منع میکرده …. که الان تونسته آلبوم رو منتشر کنه….. ؟؟
و سپاس از شما جناب خسرو دیهیم خیلی زحمت کشیدین …. تموم نقدها رو خوندم …. و همچنین نوشته های دوستان رو …..
یاد آوری کنم … که نزدیک 48 سالمه و احترام خاصی برای رپرهای قدرتمند و عزیز کشورمون قائلم.
سپاس بیکران ….. بدرود.
تو خیلی حالیته…
هیچکس همیشه گفته من قرار نیست عامه پسند بخونم با این حال همه چی تو مجاز آورده بود آهنگ نرمال امروزی و عامه پسند سبکای شخصی حرفای دل و همه چی نمیدونم چرا انتظار عامه پسند بودن همه ترکا رو دارید واقعا هنرمند یه وقتا هم برا خودش میخونه حالا اگر کسی حرفشو فهمید که چه خوب اگرم نفهمید شاید بعد مرگ… همه چی نباید باب میل شما باشه که.
سلام و خسته نباشید
هیچکس هرگز جایگاهش بین طرفداراش متزلزل نشده
و اگر در فضاهای مجازی آمار محبوبیت یکسری نسبت به هیچکس بالا رفته عدم پخش موزیک از طرف هیچکس بوده
و اگر تکاهنگ هاش مورد قبول یکسری قرار نگرفته چون کل انرژی رو رو آلبوم گزاشته
وشما آرای کسانی رو دیدید ک اکثرا طرفدار خالتورهایی امسال ساسی و دلمدیمبول هستن
ریزش طرفداران از زمانی شروع شد ک صامت از بین رفت و رضا با طرفداران تعسبیش از صامت جدا شد و کلی هاشیه و دیس
شما از دید خودتون یکسری مطالب رو ک شاید توش تخصصی نداشتید بیان کردید
شاید تخصص شما کتابت باشه و این ب موزیک ربط نداشته باشه
منهای نظراتتون راجعب تفسیر موزیک ها و اشعار ک همشو تایید نمیکنم شما گفتید هیچکس فقط با اعضای ملتفت فیت داده
اما اسمی از سوگند نبردید
این نشاندهنده اینه که
۱ یا شما آلبوم رو گوش ندادید و اینها را از زبان منتقدی ک نقل کرده نوشتید
۲ یا اصلا احل رپ نیستید ک صدای سوگند ک بگفته خودتون ((اون ترک رو برا زنش خونده)) رو نشناختید
آهنگی که برای زنش خونده، آهنگ “یه ماسک” هستش، و خود هیچکس تنها خونده.
آهنگ “چرا نمیمیری” رو با یه دختره خونده که سوگند نیستش، یکی دیگه است که اسمشو نمیگه که برا دختره دردسر نشه، چون انگار تو ایرانه دختره.
تو دفترچه ای که کنار آلبوم داده بیرون و متن آهنگا و اسم خواننده هارو نوشته، توش از سوگند اسمی نبود.
سلام و درود
خدایی؟!
من تا الان فکر میکردم “یه مکث” درسته
پس برا زنش نیست. لابد در اعتراض به کرونا خونده :))
و آنگاه هر کسی از اسم مجاز سو استفاده میکنن
وقتی چیز خاصی نمیدونی از رپ مطلب نذار نصف متنت این بود که متوجه نشدم. خب متوجه نشدی برو اطلاعاتت و بالا ببر بعد بیا مطلب بنویس
متن خوب بود ولی متسفانه آهنگسازی جوری هست که چنتا اهنگ رو پشت هم گوش بدی سر درد میگیری.جوری هست که من به شخصه هوس نمیکنم یبار دیگه البومو گوش بدم.البومی رو که سال ها منتظرش بودم. اخه چرا؟ اهنگای قدیمی سروش رو گوش کنی هنوز فاز میگیری. ولی این آهنگارو آدم دقیق نمیدونه چه حس و فازی باش بگیره. کجا و کی گوش بده. ملتفت با تغییر سبک مهدیار در آهنگسازی رو به افول رفت. این آلبوم میتونه پایان ملتفت باشه. متسفانه. ای کاش آهنگساز آلبوم کس دیگه ای بود
دوست عزیز نمیدونم چقد در مورد رپ آگاهی و اطلاعات داری
اما مطلب شما ضعیف و سطحی بود
اولا بررسی یعنی اینکه بشینی اهنگ هارو موشکافانه بررسی کنی مطمئنا هر تکه از اهنگ ها حتی سمپل های کوتاهیی که توی هر ترک هست معنی خاصی داره اینکه چرا اول یه اهنگ صدای گلوله میاد یا اخر یه اهنگ صدای فرار مانند و به در دیوار خوردن اینها واسه قشنگی یا حس و حال نیستن یه معنی رو میخوان برسونن پس باید گفت شما هیچ بررسی انجام ندادی در صورتی که باید بیت ،فلو ،سمپل هاو نهوه ترانه سرایی استفاده شده در کناره هم دیده بشه و براش دلیل بیاری و تشریح بشه و توضیح داده بشه تا مفهوم واقعی اهنگ رو بشه فهمید بعضی جاهارو هم که کلا گفتی نفهمیدم….
دوم اینکه یه البوم به صورت کلی بررسی میشه به عنوان یک البوم، نه به عنوان تک اهنگ پس اگر ترانه مقدمه البوم اهنگسازی ارومی داره و هیجانی نیست یا به زبان عام بیس نداره بر اساس ساختار کلی البوم که مدنظر سازنده بوده این اتفاق میفته در واقع البوم موسیقی فقط یک مجموعه از اهنگها که کنار هم گذاشته شدن نیست این اهنگها به هم مربوطن و ربط دارن و حتی چیدمانشون مهمه و یه البوم باید ساختارش به طور کلی بررسی بشه
بعد میشه ساختار هر قطعه رو جداگانه بررسی کرد که اون خودش یه بحث دیگس
سوم اینکه رپ فقط تند خوندن و هیجانی خوندن نیست رپ تفاوتش با دیگر سبک ها اینه که با ازاد گذاشتن دست ترانه سرا این اجازه رو میده که بدون قید و بند های ادبی ترانشو بسازه و اون مفهومی رو که میخواد برسونه و حتما نیاز نیست که از ضرب اهنگ های سریع و باس استفاده بشه تا هیجان رو ببره بالا، مثلا البوم to pimp a butterfly از کندریک لامار برعکس البوم قبلش good kid maad city اهنگسازیه ارومی و جز مانندی داره و باس و هیجانی نیست اما از اون البوم قبلی یه سر و گردن بالاتره و یکی از بهترین البوم های رپ محسوب میشه چون ساختار کلی البوم و ترانه هاش و اهنگسازی رو قاعدس و در خدمت رسوندن مفهوم هنرمند نه برای گوش پسند بودن.کاری که تقریبا تو این البوم خوب انجام شده ،که البته نقطه ضعف هم زیاد داره
پس بهتره که اگه قراره نقد بکنیم نقداصولی و استدلالی داشته باشیم و همینطور اگه قراره بررسی بکنیم تک تک اجزا رو در نظر بگیریم نه اینکه فقط بگیم فلان ترانه منظورش چیه، اون رو خود شنونده هم با چند بار گوش دادن میفهمه
در مورد نقد هاتون هم که باید بگم بعضی جاها نامشخص و بدون دلیلند به عنوان مثال اینکه فلان خواننده در سطح هیچکس نیست یه نقد بی معنیه خواننده میتونه با توجه به ساختار اهنگ و اون چیزی که اهنگ نیاز داره با هر کسی که بخواد همکاری داشته باشه یا مثلا اینکه شما میگید نمیتونید رسوا رو به عنوان موسیقی رپ بپذیرید هم همینطور
موفق باشید به امید نقد و بررسی هایی که واقعا نقد و برسی باشند
درود به شما
اول ترك من كيم اون اشعارى كه خونده ميشه مربوط به حرف هاييه كه مولانا و شمس در اولين ديدار به هم زدن
كه شمس به مولانا ميگه تو كيستى
و در جواب مولانا ميگ
قطره اى از باده هاى اسمان
و بقيه ابيات مربوط به شمس هستش
هرکی حال میکنه خوشبحالش ما که حال نکردیم چ ریتم چه معنی ، سردرده … الان یکی میاد میگه تو نمیفهمه سنگینه براتو این حرفا ححح جمع کن بابا
خسته نباشی بابت زحمتی که کشیدی و متنی نوشتی.
ولی دوست دارم یه نقد در راستای متنت بنویسم، شاید شما هم به صورت متقابل بتونی استفاده کنی.
من وقتی شروع به گوش دادن البوم کردم، مطمئنا از ترک اینترو، انقدر با فضای عجیب غریب و متن فوقالعاده ای مواجه شدم که بعد تموم شدنش یکبار دیگه گوش دادم و بعدش حتی یکبار ذیگه.
واقعا برام جالبه شمایی که با ملتفت و تاریخچه اش تا این آشنایی داری و دنبالشون کردی از این تکست چیزی دستگیرت نشده.
کاملا مشهوده داره که داره میخواد حال و روز خودشو توصیف کنه و یه خط کلی راجع به کل محتوای البوم، اینکه چه مسیری قراره دنبال شه رو با یه ادبیات “هیچکسی” به مخاطب ارائه میده.
در مورد اینکه به گفته شما این آلبوم باید به ذائقه عوام تولید و نوشته می شد به شدت مخالفم، چراکه هنرمند بدون در نظر گرفتن سلیقه مخاطب به نمایش هنرش بپردازه، غیر اینصورت هیچ فرقی با هنرمندای سفارشی نداره، چراکه هنرمند پیرو تفکرات خودشه، نه به به چه چه مردم.
هنرمند از دقدقه هاش میگه، مخاطب دوست داشت، دنبال میکنه، نداشت هنرمندای دیگه هستن که به سلیقه ی مخاطب مورد نظر نزدیک تر باشن.
اهنگ قاضی منو دوست داشت، در اتر اشاره کردی که قاضي خود زن رو مقصر میدونه.
چجوری به این نتیجه رسیدی شما؟ برای من جالب بود.
کل متن آهنگ به صورت خلاصه پیرو این قضیه اس که زن فقط هیچ جایگاهی توی مملکت مردسالار ما نداره و از همه جهت تحت فشاره و فقط به دید ابزار جنسی بهش نگاه میکنن.
از تمام این مسائل جون به لب شده و به قاضي پناه برده و از قاضی طلب میکنه و میپرسه که ایا شوهرش اعدام میشه؟
قاضی هم بهش میگه “اول شلوارتو بکش پایین” …
یعنی روز از نو، روزی از نو…
ترک من کیم
واقعا اینکه این آهنگ رو صرفاً یخوای به عنوان یه شاخ بازی و تعریف از خود در نظر بگیری خیلی کم لطفی کردی در حق این اهنگ، هرچند کل کل و شاخ بازی و تعریف و تمجید از خود هم به سبک خودش توش هست.
ولی انقدری نکته های عمیق توی متن این آهنگ بخصوص ورس هیچکس پیدا کردم که سرم صوت کشیده.
این که اول آهنگ با گفتن :
“خیلیا همه زندگیاشون دور من میچرخه،
شیرینی، خورشید، حج عمره”
هم از خودش تعریف میکنه و هم قدرت بینظیرشو تو نوشتار به رخ همه میکشونه.
یا مثلا :
خیلیا میخوان “عین” من باشن
فکر میکنن “الفبام”
سر کار میمونن
از ترس سفید میکنن و میشن همه “زال”
“جیم” میشن
” تا” میشن و من سر پام…
واقعا من به وجد اومدم با این ظریف کاریاش توی تکست.
ولی موضوع به این ختم نمیشه و ورس هرچی رو به پایان نزدیگ میشه حس و حالش تغییر میکنه و میرَه به اینکه، گیریم من این همه گنده ام تو رپ و دفتر دستمی واسه خودم دارم بقول معروف، ولی واسه کسی که اصلا رپ گوش نمیده “هیچکس” هیچکی نیست و بود و نبودش فرقی نداره. اینکه آدمیزاد تو اوج بزرگی و غرور، عملا هیچی نیست، همونطور که خورشید برای ماها که تو زمینیم یه شی خیلی بزرگ بحساب میاد، اما از منظومه شمسی که دور میشیم خورشید به شکل یه نقطه در میاد و غیب میشه در آخر.
واقعا دارم اجحاف میکنم در حق در این آهنگ که اینطور مختصر و سرسری و ابتدایی سعی در توضیحش دارم، اما به هرحال هدف فقط روشن سازی این موضوع بود که این ترک فرای رجز خوانی و تعریف از خودشونه.
یقیه ترکهارو فقط”شنیدم” اگا هنوز “گوش ندادم” ، به همین خاطرهم متاسفانه چیزی برای عرضه ندارم.
امیدوارم شماهم یکمی عميق تر به این آلبوم گوش بدی، شاید خوشت اومد، هرچند قرار نیست این آلبوم یا کلا هرچیز دیگه به مذاق همه خوش بیاد. هیچ چیز خوب مطلق نیست و سلیقههای مختلفی وجود داره که هرکدوم درجای خودشون زیبان و قابل تقدیر.
درآخر بدون اینکه بخوام داوری یا پيشداوری در مورد شما و یا حتی کسای دیگهای که آلبوم رو گوش دادن و خوششون نیومد و بعدش حس شنیدن خزعبلات یا سردرد بهشون دست داده بگم که بهنظر من اگه سن و سالتون مثلا شاید زیر 22 اینا باشه یخورده درک و فهم این آلبوم سختتر باشه، چون هیچکس الان حدودا سی و پنج با بالا سن داره و بیشک مقایسه کردنش با خود ده سال پیشش و خط فکریش کار خیلی هوشمندانه ای نیست، چون طی این مدت تجارب زیادی داشته و دیدگاههاش به طبع دستخوش تغییر و تکامل شده و فهمیدن و درک مسائلی که ادم تو سنین بالاتر بهشون میرسه، تو سنین پایین تر کاری اسون (اما امکان ناپذیری) نیست.
سپاس
نیما عزیز خیلی ممنون بابت توضیحاتی که نوشتی و نکاتی که بهش اشاره کردی
متاسفانه از متن خود من هم برداشت درستی نشده. من هیچ جا نگفتم با آلبوم حال نکردم و آلبوم خوبی نبود. تو این متن پره از تعریف و تمجید از هیچکس و ترکهای آلبوم، منتهی انتقادهایی که شده انقدر در نظر دوستان برجسته بوده که فقط همون رو از متن من برداشت کردن
من کاری به نوشته های دیگر دوستان ندارم، اولش هم به خاطر تلاشت بابت نوشتن این متن تشکر کردم.
جاهایی که به نظرم کم لطفی کرده بودی از لحاظ محتوای آلبوم، سعی کردم که روشن سازی کرده باشم و همونطور که من از متن تو استفاده مردم، توهم بتونی از نظر من شاید استفاده کنی.
من کلا موافق این جریانم که ادم بیاد با دلیل و روشنسازی از چيزی طرفداری کنه یا انتقاد کنه،ولی متاسفانه خیلیا با تعصبات کورکورانه یا فقط به اصطلاح میخوان حمایت کنن یا برعکس بکوبن و فحش بدن، بدون داشتن سواد نوشتن 4 5 خط ساده توی ابراز احساسات و دلایلشون که این واقعا فاجعه اس.
واسه اینکه البوم و شنیدی ولی گوش ندادی
از همونجا که نوشتی فدایی رپر ضعیفیه دیگه نخوندم ! بعدشم واضح ترین چیزها مثل ( هر کی رو با هم مقایسه کنی مثل ماهی تو تنگ ، حاجیت مثل کوسه تو عمقه ) که جواب حصین و یاس رو داده
حصین : من تنهام مثل ماهی توی تنگ ، فکر دریاست نه که اب توی حوض
یاس : اینجا مثل یه کوسه ی بزرگم توو آکواریوم
اونجا یه ماهی کوچیک توو عمق اقیانوس
(در مورد مهاجرت و رفتن از ایران )
من هنوزم که هنوز دارم چیز های جدید از تو ترک ها درک میکنم ، بعد اومدی میگی اشعاری ضعیف ؟
شما دنبال ضرب آهنگی ، اصلا در تعجبم چجوری فن هیچکسی و منتظر یه آلبوم عامه پسند بودی
داش ما گوشمون پره از فکت های ، رپ فکت ،توئیت هیپ هاپی و و و
من ۳۴ باز گوش کردم کم کم دارم دم میکشم مواظب باش ته نگیری دادا
دادا ترک جدول و رویا درمورد داستان زندگی علی رسولیه…
دوست عزیز ترک رسوا از سبکی از رپ به اسم spoken wordاستفاده می کنه که خیلی از رپر های دنیا و حتی در ایران علی سورنا با کار فراموش نشدنی خاک سرخ از اون استفاده نکردن. کاربردش برای اشعار مفهومی و نیاز به تفکره. هرچند در این آهنگ فلو های همیشگی هیچکس وجود داشت. فقط یه مقدار فلو های کند رو به کار برده بود.
داش تو با اینترو چون مفهوم نداشت (واسه تو) حال نکردی از اونور قاضی منو دوس داشتو میگی فمنیستیع یعدش گفتی فدایی ی رپر ضعیفه ، داش تا اینجاشو خوندم نا امید شدم
ولی بزا من ی نقد کنم تورو
اول خودتو ملتفتی معرفی کردی و اومدی اشکان رو ضعیف خطاب کردی
دوم داش یادمه سر کللس ادبیات معلم تفسیر شعر نو ک میکرد ی بیتش باس ما س سطر زیرش معنی مینوشتیم پ
سوم داش تو هیپ هاپی هستی ؟
شما برداشتت از قاضی منو داوست داشت چی بود مگه؟
مگه غیر از این بود که به دفاع از حقوق خاتومها پرداخته؟
خخخخ نه داش تو هیپ هاپی هستی با اسمت ASAP.RZA …. حداقل اینجوری ننویس . ولی من هیپ هاپیم .. RZA – GZA – Ghostfacekillah – redman – methodman – gangstabboo اینا همشون Wu tang Clan هستن تا اونجایی که یادمه . ASAP نیستن داشی .
در ضمن اسمم رو که گذاشتم من خیلی حالیمه یه موقع سوتفاهم پیش نیاد . برای مسخره کردن کسانیکه پایین تر توضیح دادم گذاشتم
شایدم اسمت رضاست نوشتی ASAP RZA
داداشم . هرکس سلیقه جداگانه ای دارد و متاسفم واسه افرادی که به نویسنده این متن توهین کردن . این فرد با توجه به سلیقه ای که دارد چه خوب چه بد بلاخره جزو شنونده ها حساب میشه و نظر خودش رو گفته . از نظر ایشون اشکان فدایی رپر قوی نیست ولی خود من همیشه هم گفتم این رو که ترک نمیدونم فدایی جزو 5ترک برتر رپ فارسیه و اشکان با توجه به استایلی که گاه فالچ رو ریتم پیاده میکنه فلوی عالی داره . خب این نظر منه . باید بیام فحش بدم به این نویسنده ؟ باید بکوبمش زمین . به مولا خود هیچکس اگه متنی که ایشون نوشتن رو بخونه شک نکنید زیر متنش مینویسه مرسی از وقتی که گذاشتی خسته نباشی . با توجه به اینکه 100% با خیلی از بخش های این نوشته موافق نخواهد بود ولی خب حرفه ای گری اینه که هر نقدی رو بپذیری . دوستی که به ایشون میگی تا چیزیو نفهمیدی چرت و پرت ننویس یا آقایی که با لحن بد و لحنی که انگار تو بیشتر از این آقا حالیته فیدبک منفی دادی . این رو بدون که شعور تو از تمام شنونده های این موزیک پایین تره و متاسفم برای گارد بی معنی و بچه گانه ای که با خوندن این متن به خود میگیری . به امید روزی که همه شنونده واقعی باشیم و به هر کسی توهین نکنیم .
در آخر خطاب به نویسنده این متن داداشم سعی کن هر نقدی که میکنی رو تو توییتر همون خواننده ارسال کنی و شک نکن بهش جواب داده میشه و یه اسکرین شات هم بگیری بزاری واسه این جماعت که همگی چیزی فراتر از DR.DRe تو آهنگسازی و Krayzie bone تو فلو حالیشونه …. خخخخخخخ … خسته نباشی داداش . خودم با خیلی از جاه های نوشته مخالفم ولی نمیام فحش بدم . مرسی از اینکه نظرت رو به اشتراک گذاشتی.
البته دوست عزیز اون بخش اسکرین شات و اینارو شوخی کردم ها . خواستم طعنه ای به این پروفوسور های رپ فارسی بزنم .
تخریب کسیی ک سیاسی خونده تخریب کارش چیزه عادی نیست تو ام یکی مسله همه از سایتتون حالم ب هم خورد
نقدی که تنها 1 روز بعد از انتشار یه آلبوم 16 تِرَکی که چندین سال روش کار شده بیرون میاد بدون شک سطحی و مزخرف هستش
سلام دوست عزیز. متاسفانه شما نگاه خیلی سطحی به آلبوم داشتین و انتظار میرفت به عنوان یه سایت حداقل همه جوانب آلبوم رو بررسی کنید. واقعا همین آلبوم هم برای شنونده های احمق و سطحی نگر زیاد هم بود. تتلو و حصین و … را میتوانید نقد کنید
اون زمان که آهنگ بکس سروش اومد اصلا قاف هنوز رپر نشده بود و وقتی هم رپر شد اول اسمش علی جی بود
منظورش از له کمرم میبندم مم همیشه قافو
قمه ست ،ق حرف اول قمه
و نکته دیگه اگه میخوای بدونی فدایی کیه آلبوم عدل رو گوش بده با دقت
داداش نقدت افتصاح بود با تحقیق کم نقد کرده بودی اینقد که نمیدوستی دقیقا منظور تزک با کیاست یا علی و حمید کیان خیلی زشته که آدم همچین اثریو اینجوری نقد کنه
واقعا کسی که می گوید مجاز ضعیف بیا ملتفت نیست یا باید کامران و هومن گوش کنه
خسته نباشید میگم به سروش و اطرافیاش .وشماهایی که کار هارو بررسی میکنید . نظر همگی قابل احترامه چون سروش ادم انتقاد پذیریه. ولی از مطلب اخری که گفته شد سروش با اینکه از ایران رفت بازم با کنترل،سیاسی میخونه
نظر من اینه که هنوز امیدواره که برگرده بقیه کارارو اونجا ادامه بده و اینکه ذاتا ادمیه که تو کاراش از الفاظ رکیک خیلی کم استفاده میکنه حتی حتی اگه مجوز الفاظ رکیک هم بگیره
به نظرم تجزیه متنای مجازو که خوندم ۷۰% بوده
این آلبوم واقعا فوق العاده بود بطوریکه هروز بیشتر ازش خوشم میاد. واقعا ترکوند.
با احترام،
نقدتون بذون هیچ تعصبی، معذرت میخوام، احمقانه بود، دانشی پشتش نبود و به سبک آهنگ و ارتباطش با محتوا هیچ توجهی نشده بود،
چقدر سطحی گفتی! مطمئنا مجاز فراتر از ایناس
بعضی از نظراتت در مورد بعضی از ترکا و مفهومشون کمی درست بوده،،من خودم این همه سال منتظرالبوم مجاز بودم،وقتی 4سال پیش داشتم میرفتم سربازی دعامیکردم البومو نده بیرون،،وقتی که البومو دانلود کردم گریه ام گرفته بود،،شمایی که میگی بنظرم ترک رسوا قوی نبود راضی نبودم بنظرم عالی بود این ترک،،از روزی که البومو منتشرکرد 2روز یدونه اهنگشو گوش میکردم،بعدمیرفتم رو اهنگ بعدی…نه بعنوان یه ملتفتی دارم این حرفومیزنم وعشقی که به هیچکس دارم،،واااقعا ارزش این همه سال صبرکردنو داشت…
اولن ک شما کاملا معلومه طرفدار هیچکس نیستی هیچ اومدی در نقش طرفدارش چندتا نقد مسخره ک هیچکدام ن قابل قبول بود و ن فکری توش دیده میشد دیدگاه مسخرتو به عنوان نقد نوشتی .چون نفهیدی شعراشو میگی بی معنی بوده درصورتی ک حتی اگه از درس های ادبیات ابتدادی یادت مونده باشه میتونی ببینی ک سروش هیچکس از چند نوع ارایه ادبی زیبا استفاده میکنه .چون طرفدار کس دیگه ای هستی خواهشا چرت ننویس ممنون