بلاگ
عبارتهای لاتینی که هر مردی باید بداند
بریت و کیت مککی • ۱۶ آوریل ۲۰۲۱
چرا لاتین؟
فرانکلین و روزولت زبانِ لاتین را میفهمیدند. لاتین، در کنارِ منطق و بلاغت، ستونِ آموزشِ غربی بود. با محبوبشدنِ زبانهایِ عامیانه، تمرکزِ دانشگاهی بهسمتِ مهارتهایِ عملی تغییر کرد و نقشِ لاتین در مدارس کاهش یافت. با این حال، یادگیریِ لاتین فوایدِ روشنی دارد:
- دایرهٔ واژگانِ انگلیسی را گسترش میدهد و ریشهها و پیشوندها را آشکار میکند
- یادگیریِ زبانهایِ رومی مثلِ اسپانیایی و فرانسوی را آسانتر میکند
- اصطلاحهایِ حقوقی را روشن میکند
- درکِ متنهایِ تاریخی و ادبیاتِ کلاسیک را عمیقتر میکند
- بسیاری از نویسندگان هنوز بدونِ ترجمه از عبارتهایِ لاتینی استفاده میکنند
در ادامه، فهرستی از ضروریترینِ عبارتهایِ لاتینی برای هر مردی آورده شده است.
A
آ پوستریوری — پس از تجربه، بر اساسِ شواهد
آ پریوری — پیش از تجربه، دانشِ مستقل از تجربه
آکتا نون وِربا — کردار مهمتر از گفتار است
A
آد هاک — برایِ این منظور، ویژه
آد هومینِم — حمله به شخص، نه به ایده
آد ویکتوریام — برای پیروزی
A
آلِیا یاکتا اِست — تاس که ریخته شد (نقطهٔ برگشتناپذیر) — ژولیوس سزار
C
کارپه دیِم — روز را دریاب (از لحظه لذت ببر)
C
کاوسا بِلی — دلیلِ جنگ
کاوِئات اِمپتور — خریدار مراقب باشد
کوروپتیسیما رِه پوبلیکا پلوریمه لِگِس — هرچه فسادِ حکومت بیشتر، قوانین بیشتر
D
دِ فاکتو — بهواقع، در عمل
دِ یورِه — بهقانون، طبقِ قانون
دیسکه کوآزی سِمپر ویکتوروس، ویوه کوآزی کراس موریتوروس — چنان بیاموز که گویی همیشه زندهای؛ چنان زندگی کن که گویی فردا میمیری
E
اِگریجِس — ممتاز، برجسته (از لاتین: از جمع خارجشده)
آن پاسان — در گذر
E
اِت آل. — و دیگران
اِت سِتِرا — و بقیه
F
فاکولتاس — امکان
فیدِلیتی — وفاداری
فورتِس فورتونا آدیوات — بخت، دلیران را یاری میکند
F
فیات لوکس — روشنایی باد
فینیس — پایان
G
گالانتیا — شرافت
H
هابیاس کورپوس — این تن را در اختیار داری (حقوقِ بنیادینِ فردی)
هِیستی — عجولانه
I
آیای — یعنی (ایدِ اِست)
ایدیاتیک — احمقانه
I
این آبسِنتیا — در غیاب
این لوکو پارِنتیس — بهجایِ والدین
این ویوو — در موجودِ زنده
I
این وینو وِریتاس — در شراب، راستی است
I
ایپسو فاکتو — با خودِ همان موضوع
ایرِوِرِنت — بیاحترام
J
یوریس — حقوقی
L
لاتیتودو — پهنا
M
مِمِنتو موری — به یاد داشته باش که میمیری
N
نیملی — یعنی
نِمو مِه ایمپونه لاکِسیت — هیچکس مرا بیمجازات نمیآزارد
نیل ولِنتیبوس آردوئوم — برای ارادهکنندگان، هیچ چیز دشوار نیست
نون سِکوئیتور — نتیجه نمیشود
نوتا بِنه — خوب یادداشت کن
O
اومنیوم گَدِروروم — از همه، بهترین
اوپینیونیس — نظر
P
پاکتا سونت سِرواندا — پیمانها باید نگهداشته شوند
پار اِکسِلانس — به بهترین شکل
پارتوم — زایمان
پارا بِلوم — برای جنگ آماده شو
پِر سِه — بهخودیخود
پِروِرت — معکوس
پریما فاکیِه — در نگاهِ نخست
پرو بونو — برای خیر
پرو تِم — برایِ مدتی
S
سی ویس پاکِم، پارا بِلوم — اگر صلح میخواهی، برای جنگ آماده شو
سیمولاکروم — شبیه
سینه کوآ نون — بدونِ آن، ناممکن
سولیلوکوئی — تکگویی با خود
اسپیشیز — گونه
استاتوس کوو — وضعیتِ موجود
اِستِت — بماند
سواویتِر این مودو، فورتیتِر این رِه — ملایم در شیوه، استوار در عمل
سوپرفلوئوس — اضافی
سِرمانت — غلبه کردن
T
تانجِنت — مماس
تِمپو — زمان
U
آلتیریِر — بعدی، پنهان
یونَنیمِس — بهاتفاقِ آرا
V
وِنیرِه — آمدن
وِنیستی، ویدیستی، ویسی — آمدی، دیدی، پیروز شدی
وِریسیمیلیتود — باورپذیری
ویکتوریا — پیروزی
ویدِلیسِت — یعنی
ویده اینفرا — در زیر ببین
ویجِلِنت — هوشیار
ویتا برِویس، آرس لونگا — زندگی کوتاه است، هنر دراز
ویوات — زنده باد
ووکس پوپولی — صدایِ مردم
ورسوس — در برابر
ولگاریس — عامیانه
نکاتِ مهم
- وقتی عبارتِ لاتینی را در متن میبینی، اول بکوش معنیاش را حدس بزنی. ریشهها اغلب کمکت میکنند.
- عبارتهایی مثلِ «کارپه دیِم» و «مِمِنتو موری» نهتنها در زبان، بلکه در فلسفهٔ زندگیِ روزمره هم کاربرد دارند.
- «سی ویس پاکِم، پارا بِلوم» امروزه در راهبردِ نظامی و امنیتِ ملی هم بهکار میرود.
منبع:
این نوشته برگردان و بازنویسیِ آزادی است از مقالهای در وبسایتِ آرت آو مَنلاینِس (The Art of Manliness) و صرفاً برای استفادهٔ فارسیزبانان اقتباس شده است. حقِ محتوای اصلی از آنِ نویسندگانِ آن است.